Ndërhyrja në “Urën e Zogut” nuk shpëton Monumentin e Kulturës
Aktivistët e Shoqatës “Sebastia” kërkojnë auditim dhe transparencë për mënyrën si u menaxhua ndërhyrja në “Urën e Zogut”, Monument Kulture i Kategorisë së Parë, pasi reshjet e dimrit kanë vënë në rrezik këmbën e urës në pjesën veriore.
Struktura mbrojtëse e vendosur në “Urën e Zogut”. Foto: Qendra Sebastia
Shoqata “Sebastia” kërkoi në fillim të muajit maj auditim dhe transparencë për ndërhyrjen emergjente mbi “Urën e Zogut” në Milot, pasi gjatë inspektimeve në terren u evidentuan problematika që, sipas aktivistëve, rrezikojnë edhe vetë strukturën mbrojtëse të vendosur në monument.
“Pavarësisht strukturës që i është vendosur, ka pasur një rënie të saj, çka nuk e mban më këmbën e urës, por duket se rrezikohet edhe vetë struktura”, tha Elsa Sula, aktiviste pranë Qendrës “Sebastia”.
Pas inspektimeve në terren dhe evidentimit të problematikave pranë strukturës së urës, aktivistët nisën kërkesa për informacion drejtuar institucioneve përgjegjëse për të siguruar dokumentacionin mbi ndërhyrjen emergjente dhe monitorimin e objektit.
“Pas reshjeve të shumta në fund të janarit dhe asaj që pamë në terren, bëmë shumë kërkesa për informacion”, tha ajo për Median Amfora.
Sipas dokumentacioneve të mbërritura pranë Qendrës “Sebastia” nga Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit, “Ura e Zogut” ka vijuar të ndiqet nga Drejtoria Rajonale e Trashëgimisë Kulturore Shkodër edhe pas përfundimit të ndërhyrjes emergjente. Dokumentet tregojnë se në muajt janar dhe shkurt 2026 janë kryer inspektime të reja në terren dhe janë hartuar procesverbale mbi gjendjen e monumentit.
Në deklaratën publike organizata kërkoi publikimin e plotë të dokumentacionit teknik, auditim institucional dhe ndërhyrje të reja, të menjëhershme dhe të mirëstudiuara, nëse ekspertët konfirmojnë se objekti vijon të jetë i rrezikuar.
“Transparencë të plotë financiare mbi çdo qindarkë të investuar në ‘Urën e Matit’, nga projektimi, zbatimi, mbikëqyrja dhe çdo amendim kontrate”, shkroi Shoqata “Sebastia” në deklaratën publike.
Monumenti i Kulturës “Ura e Matit”, i njohur ndryshe si “Ura e Zogut”, prej vitesh konsiderohet në gjendje kritike. Në vitin 2022 ura u përfshi nga organizata “Europa Nostra” në listën e 7 monumenteve më të rrezikuara në Europë, ndërsa një vit më pas ekspertë të organizatës inspektuan objektin në terren pas alarmit të ngritur nga aktivistët dhe specialistët e trashëgimisë kulturore.
Projekti për ndërhyrjen emergjente për urën u miratua me vendim të Këshillit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore Materiale në vitin 2023, ndërsa projekti teknik u hartua nga Universiteti Politeknik i Tiranës. Zbatimi i punimeve iu dha bashkimit të operatorëve ekonomikë “ANK” shpk dhe “Ad Star” shpk dhe u realizua gjatë vitit 2024. Sipas dokumenteve zyrtare, mbikëqyrja teknike e ndërhyrjes u realizua nga Universiteti Politeknik i Tiranës dhe DRTK Shkodër.
Dokumentet zyrtare tregojnë se për ndërhyrjen emergjente në këtë monument janë investuar mbi 55 milionë lekë me TVSH nga fondet publike dhe projekti është konsideruar ndërhyrje prioritare për mbrojtjen e objektit, ura vazhdon të mbetet në rrezik.
“Ajo është trashëgimi kombëtare. Humbja apo degradimi i saj do të ishte një dështim institucional përballë historisë, komunitetit dhe brezave që vijnë”, mbyllet deklarata e organizatës.
