Ura e Bratajt, monumenti i kulturës mbi rrjedhën e Shushicës

Në fshatin Brataj të Bashkisë Selenicë, Ura e Bratajt ngrihet mbi rrjedhjen e mesme të lumit Shushicë, mes relievit shkëmbor dhe gjelbërimit të luginës. E regjistruar si Monument Kulture i Kategorisë I, ajo është një prej pasurive të mbrojtura të Qarkut Vlorë. Në dokumentacionin zyrtar të monumentit shënohen aktet e viteve 1963 dhe 1973, që lidhen me mbrojtjen e tij. Ura ka ruajtur ndërkohë funksionin e saj si kalim nga njëra anë e lumit në tjetrën. Sot, monumenti është pjesë e një peizazhi ku trashëgimia kulturore ndërthuret me Shushicën dhe jetën e fshatit.

Monumenti vazhdon të përdoret nga këmbësorët, ndërsa gjatë verës jeta zhvendoset edhe në shtratin e lumit poshtë tij. Ujërat e Shushicës krijojnë mes shkëmbinjve hapësira ku banorë dhe vizitorë ndalojnë për t’u freskuar dhe për t’u larë. Nga ura, njerëzit kalojnë mbi lumë, ndërsa vetëm pak metra më poshtë të tjerë qëndrojnë në ujë, duke i dhënë hapësirës një përdorim që shkon përtej vizitës së monumentit. Kështu, Ura e Bratajt nuk qëndron e shkëputur nga aktiviteti i zonës, por vazhdon të jetë pjesë e tij. Gjatë muajve të ngrohtë, monumenti dhe lumi formojnë së bashku një destinacion veror në brendësi të Qarkut Vlorë.

Nga afër dallohet struktura e Urës së Bratajt, e ndërtuar me një hark të madh në qendër dhe dy harqe më të vegjël. Sipas të dhënave të Drejtorisë Rajonale të Trashëgimisë Kulturore Vlorë, ajo është një urë me qemer dhe trase horizontale, me gjatësi 50 metra. Gjerësia e saj arrin 4 metra, ndërsa lartësia 12 metra mbi shtratin e Shushicës. Harku kryesor ngrihet mbi pjesën ku kalon rrjedha e lumit, ndërsa dy hapjet më të vogla plotësojnë strukturën në anët e tij. Përmasat dhe ndërtimi prej guri dallohen veçanërisht nga shtrati i lumit, prej nga ura shfaqet e plotë mbi peizazhin shkëmbor.

Larg strukturës së urës, Shushica bëhet vetë protagoniste e peizazhit veror të Bratajt. Në ditët e ngrohta, njerëzit shtrihen mbi gurët e mëdhenj të shtratit, hyjnë në ujë dhe qëndrojnë në pellgjet që krijohen përgjatë rrjedhës. Fotografia dokumenton një përdorim të natyrshëm të lumit si vend pushimi dhe freskimi, pa infrastrukturën karakteristike të destinacioneve bregdetare. Afërsia me monumentin i shton kësaj hapësire edhe një dimension kulturor, duke e lidhur vizitën e urës me qëndrimin pranë Shushicës. Kështu, Brataj.

Pranë Urës së Bratajt, hapësira është përfshirë edhe në një investim publik për ndërtimin e një pedonaleje. Projekti, me një vlerë prej rreth 24.7 milionë lekësh pa TVSH, u realizua nga Këshilli i Qarkut Vlorë me synimin për ta bërë zonën më të aksesueshme për vizitorët. Ndërhyrja i ka shtuar një rrugëtim të ri hapësirës përreth monumentit, duke lidhur më mirë zonën e urës me hapësirat pranë lumit. Kështu, vizita te monumenti nuk mbetet vetëm një ndalesë historike, por lidhet natyrshëm me qëndrimin pranë Shushicës dhe peizazhin përreth. Investimi i ri është bërë pjesë e mënyrës se si Ura e Bratajt përjetohet sot, mes trashëgimisë, natyrës dhe vizitorëve.

Ura e Bratajt mbetet sot një pikë ku trashëgimia, peizazhi dhe jeta e përditshme takohen në të njëjtën hapësirë. Monumenti vazhdon të përdoret, ndërsa lumi Shushicë e ka kthyer zonën përreth në një vend të frekuentuar sidomos gjatë verës. Pedonalja e realizuar pranë saj i ka shtuar zonës një mundësi të re aksesi, në një hapësirë ku ruajtja e monumentit mbetet thelbësore. Kjo e vendos Urën e Bratajt mes dy kohëve, historisë që ajo mbart dhe mënyrës së re se si zona po përdoret e po vizitohet sot. Në këtë marrëdhënie mes monumentit, lumit dhe ndërhyrjeve të reja, ruajtja e karakterit të vendit mbetet po aq e rëndësishme sa edhe afrimi i tij me vizitorët.