KQZ propozon shtrirjen e votimit elektronik në vendoret e 2027-ës
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve u ka kërkuar 15 partive politike qëndrimin e tyre për përdorimin e votimit dhe numërimit elektronik në tri ose katër bashki të mëdha në zgjedhjet vendore të vitit 2027. Institucioni i ka ftuar në konsultim më 9 tetor, ndërsa shkresa nuk përcakton bashkitë ku mund të zbatohet sistemi.
Qendër votimi në zgjedhjet e pjesshme vendore në Berat. Foto: Media Amfora
Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, u ka kërkuar 15 partive politike, përmes një shkrese të bërë publike më 2 tetor 2026, të diskutojnë në KQZ përdorimin e votimit dhe numërimit elektronik për zgjedhjet vendore të vitit 2027, që përgatitjet të bëhen në kohë.
KQZ vlerëson si të arsyeshme “një shtrirje në 3 apo 4 bashki të mëdha”, duke marrë parasysh kërkesat teknike, organizimin dhe kohën e nevojshme për zbatimin, shkruhet në letrën e Celibashit.
Për vendimmarrjen, KQZ kërkon “një qëndrim të qartë dhe të konsoliduar të partive politike”, duke e lidhur vijimin e procesit me qëndrimet që ato do të paraqesin.
Votimi elektronik kryhet në qendrën e votimit, ku qytetari bën zgjedhjen në një ekran me prekje. Pajisja e regjistron votën dhe printon një konfirmim në letër, që i mundëson zgjedhësit të kontrollojë nëse është pasqyruar saktë zgjedhja e tij. Në sistemin e përdorur në zgjedhjet vendore të vitit 2023, pajisjet funksiononin pa lidhje me internetin.
Sipas raportit përfundimtar të OSBE/ODIHR-it, në zgjedhjet e 14 majit 2023 kjo mënyrë votimi u përdor në Elbasan, Kamëz dhe Vorë. Sistemi përfshiu 401 qendra, rreth 8% të të gjitha qendrave të votimit në vend, me 310 846 zgjedhës të regjistruar. Për këtë proces u përdorën 828 pajisje, prej të cilave 760 ishin blerë për atë vit.
Përdorimi i teknologjisë është shoqëruar edhe me mosmarrëveshje politike dhe vendime të vonuara. Në raportin për zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025, ODIHR vëren se votimi elektronik përfshiu vetëm 1,4% të zgjedhësve të regjistruar.
Sipas vlerësimit të ODIHR-it, kjo shtrirje ishte nën minimumin prej 10% që kërkonte Kodi Zgjedhor për pilotimin e teknologjisë. Raporti e lidh kufizimin me ngërçin politik dhe kërkesën e Partisë Demokratike për ta ngushtuar përdorimin e sistemit. Vendimi u mor më 25 prill, pak javë përpara zgjedhjeve, duke krijuar pasiguri për përgatitjet.
Vëzhguesit raportuan se votimi elektronik përgjithësisht kaloi pa probleme madhore, por disa qytetarë nuk ishin të familjarizuar me pajisjet dhe nuk arritën ta përfundonin votimin brenda kufirit prej tre minutash. Mangësi u konstatuan edhe në trajnimin e disa komisionerëve dhe operatorëve teknikë.
Në rekomandimet e tij, ODIHR kërkon përgatitje transparente dhe të koordinuar për çdo zgjerim të votimit elektronik, si dhe informim më të mirë, që zgjedhësit të mund të votojnë në mënyrë të pavarur.
Në shkresën për zgjedhjet e vitit 2027, Celibashi u kërkon partive të caktojnë përfaqësues për një “takim konsultues”. Ai është parashikuar të zhvillohet në KQZ më 9 tetor 2026, në orën 11:30, përpara paraqitjes së qëndrimeve përfundimtare me shkrim.
Konsultimi hap diskutimin për shtrirjen e sistemit, ndërsa mbeten për t’u sqaruar përzgjedhja e bashkive, kostoja, përgatitja e personelit dhe mënyra e informimit të qytetarëve.
Në zgjedhjet vendore të vitit 2027, qytetarët do të zgjedhin kryetarët e bashkive dhe anëtarët e këshillave bashkiakë. Shkresa nuk përcakton se cilat bashki po shqyrtohen për votimin elektronik; KQZ kërkon fillimisht qëndrimet e partive përpara vendimmarrjes mbi shtrirjen e tij.
