Në Bruksel u zhvillua dialogu rajonal “Diaspora për Konvergjencë”, që mblodhi përfaqësues nga institucionet e BE-së, akademia dhe diaspora e Ballkanit Perëndimor. Diskutimet u fokusuan tek Shqipëria dhe roli i kërkimit, inovacionit dhe mobilitetit si ura drejt integrimit evropian – ndërsa u bë thirrje për ta kthyer diasporën nga “rrjedhja e trurit” në “qarkullim të trurit”.
Liria e shprehjes mbetet ndër sfidat kryesore të Shqipërisë në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian. Në raportin e publikuar më 16 tetor 2025, Komisioni Evropian thekson se vendi duhet të kalojë nga reformat formale te zbatimi real, duke garantuar mbrojtje efektive për gazetarët dhe transparencë në sektorin e medias.
Procesi i Berlinit deri më tani ka prodhuar marrëveshje të rëndësishme për lëvizshmërinë akademike dhe njohjen e kualifikimeve në Ballkanin Perëndimor, por realiteti në terren mbetet larg objektivave të synuar. Pengesat burokratike dhe zvarritja e zbatimit kanë vënë në pikëpyetje suksesin e këtij procesi.
Shqipëria vijon të përjetojë humbje të thellë të kapitalit njerëzor si pasojë e emigrimit të profesionistëve të rinj dhe të arsimuar. “Largimi i trurit” ndikohet nga mungesa e perspektivës profesionale, liria e kufizuar akademike dhe dështimi i institucioneve për të zbatuar politikat ekzistuese. Ndërsa vendet e Ballkanit Perëndimor kanë përparuar në integrimin në programet kërkimore të BE-së, Shqipëria vijon të mbetet në fund të listës për pjesëmarrje dhe përfitime reale.
Shoqëria civile në Shqipëri dhe në rajonin e Ballkanit Perëndimor po nxit përforcimin e kapaciteteve për kërkimin shkencor dhe inovacionin, duke kërkuar bashkëpunimin rajonal dhe afrimin me Bashkimin Evropian.
