Mes kërkesave të paraqitura janë dorëheqja e kryeministrit dhe e qeverisë, krijimi i një qeverie teknike tranzitore me mandat njëvjeçar, ndryshime kushtetuese të miratuara me referendum, reformimi i financimit të partive politike dhe kufizimi i mandatit të kryeministrit në jo më shumë se dy mandate.

“Dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit dhe të gjithë qeverisë. Krijimin e një qeverie teknike tranzitore për jo më pak se 12 muaj. Ndryshime kushtetuese dhe miratimin e tyre me referendum”, kërkuan folësit gjatë fjalës së mbajtur në protestë.

Pjesëmarrësit rikujtuan gjithashtu edhe disa prej kërkesave të ngritura që në ditët e para të protestës, përfshirë anulimin e ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura, ndryshimet në ligjin për trashëgiminë kulturore, shfuqizimin e Paketës së Maleve dhe heqjen e statusit të investitorit strategjik.

Protesta qytetare, e njohur si “Revolucioni Flamingo”, nisi si reagim ndaj shqetësimeve për zhvillimet turistike në zona të mbrojtura dhe ndikimin e tyre mbi mjedisin. Me kalimin e javëve, temat e ngritura në tubime janë zgjeruar duke përfshirë çështje që lidhen me qeverisjen, përfaqësimin politik dhe funksionimin e institucioneve publike.

Ndërkohë, protestuesit kanë njoftuar se më 4 korrik shqiptarë që jetojnë jashtë vendit pritet të mblidhen sërish në Tiranë në mbështetje të kauzave të ngritura nga protesta. Pjesëmarrësit thonë se tubimet do të vijojnë çdo mbrëmje përpara Kryeministrisë, ndërsa kërkesat e artikuluara mbeten në qendër të aksionit të tyre qytetar.

 Ndërsa protestuesit këmbëngulin në kërkesat e tyre, kryeministri Edi Rama ka refuzuar thirrjet për dorëheqje dhe ka mbrojtur projektet e kundërshtuara nga lëvizja. Në reagimet e tij publike, Rama ka argumentuar se investimet në zonat bregdetare dhe të mbrojtura janë pjesë e vizionit të qeverisë për zhvillimin ekonomik dhe turistik të vendit, ndërsa protestën e ka cilësuar si një lëvizje që ka marrë tashmë karakter politik.  

The post Nga pesë kërkesat te mobilizimi i diasporës, protesta hyn në javën e katërt first appeared on Amfora.

Në librin Man Against Mass Society (1952), Marcel shpjegonte se rreziku më i madh nuk është makina në vetvete, por shoqëria që i nënshtrohet logjikës (sot do të thonim “algoritmit”) së saj. Kur gjithçka trajtohet si funksion, edhe njeriu kthehet në funksion.

Kur gjithçka matet, edhe njeriu fillon të matet. Kur gjithçka planifikohet, misteri zhduket.

Ai përdorte një kontrast të fuqishëm: “Njeriu mund të shihet si problem ose si mister”. Problemet zgjidhen, analizohen, çmontohen si motori i një BMW-je. Misteret nuk zgjidhen, por jetohen, respektohen, tolerohen; ato madje hapin horizonte të reja.

Një njeri që trajtohet si problem, që matet dhe standardizohet, humbet dimensionin e misterit të vetvetes dhe të tjetrit. Për Marcel-in, kjo është pikërisht gjendja që karakterizon shoqërinë e masave: gjithçka matet, gjithçka kontrollohet dhe gjithçka optimizohet.

Njeriu bëhet numër, funksion dhe vegël, jo subjekt i lirë. Teknologjia, sipas tij, rrezikon ta trajtojë njeriun vetëm si problem teknik. Shëndeti bëhet “sistem funksional”, marrëdhënia bëhet “proces komunikimi”, shpirti bëhet “inventar energjie”.

Tema qendrore e librit Man Against Mass Society është tensioni midis “personit” dhe “masës”. Masat nuk janë thjesht grupe njerëzish; janë struktura sociale që përpiqen të standardizojnë sjelljen, mendimin dhe vlerat. Marcel-i shpjegon se individi shpesh bën kompromis me veten për të përputhur jetën e tij me pritshmëritë e masës.

Ky kompromis, që mund të duket i vogël, në të vërtetë është një formë e nënshtrimit: njeriu pranon të heqë dorë nga autonomia e brendshme dhe nga mundësia për të qenë subjekt i jetës së tij.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm është alienimi (tjetërsimi) dhe izolimi brenda masës. Marcel tregon se masat, ndonëse duken të fuqishme dhe të bashkuara, krijojnë një boshllëk ekzistencial për individin. Brenda masës, personi ndihet i humbur, i padukshëm dhe i pafuqishëm.

Kjo ndjesi shkakton frikë, pasiguri dhe shpesh ndihmon shfaqjen e ideologjive radikale që premtojnë të kthejnë individin në një pjesë të rëndësishme të sistemit – një rrugë e rrezikshme, sipas Marcel-it, sepse ajo manipulon kuptimin që i japim vetes dhe jetës sonë.

Marcel nuk e konsideronte këtë fenomen thjesht si një problem social apo politik; ai ishte, mbi të gjitha, një problem moral dhe shpirtëror.

Ai argumentonte se njeriu nuk mund të shpëtojë vetëm duke ndryshuar rregullat ose ligjet; shpëtimi kërkon rigjallërimin e vetëdijes për personin, për vlerat që nuk mund të maten, për dashurinë që nuk mund të standardizohet dhe për misterin e jetës që nuk mund të racionalizohet plotësisht.

Ai gjithashtu trajton komoditetin dhe kënaqësinë artificiale si mjete që masat përdorin për të zbutur frikërat e vetëdijes. Teknologjia, industria e argëtimit dhe mediat e masave nuk janë thjesht për t’i bërë njeriut jetën më të lehtë; ato mund të shërbejnë për të shpërqendruar njeriun nga misteri dhe autenticiteti i jetës së tij.

Kur këto mjete bëhen qëllim në vetvete, individi bëhet rob i komoditetit, i përshtatjes dhe i standardizimit.

Te libri tjetër The Mystery of Being, ai paralajmëron se nëse kjo qasje nuk frenohet nga etika dhe spiritualiteti, njeriu do të shohë veten jo më si subjekt unik, por si burim që mund të shfrytëzohet. Kjo është rruga drejt dehumanizimit dhe depersonalizimit.

Ajo që Marks e quante “tjetërsim”. Madje ky ishte tjetërsimi i vërtetë dhe përfundimtar. Marcel, me një nuhatje të hollë, e pa qartë se rreziku më i madh nuk ishte thjesht makina, por mënyra si ajo do ta ndryshonte perceptimin e njeriut për vetveten.

Në veprën e sipërcituar, Marcel paralajmëron se teknologjia, nëse nuk mbahet nën kontroll nga etika dhe spiritualiteti, mund ta shtyjë njeriun ta shohë veten jo si person, por si “inventar”, pra një burim energjie që shfrytëzohet, një element i katalogut dhe i katalogueshëm i shoqërisë moderne.

Ky vizion është i frikshëm sepse nënkupton një rrëshqitje të ngadaltë dhe të padukshme drejt robotizimit. Njeriu nuk bëhet robot nga një ditë në tjetrën. Përkundrazi, pak e nga pak fillon të matë veten me parametrat e makinës: sa prodhon, sa konsumon, sa efikas është. Sot do të thonim edhe: sa like merr, sa share jep, sa story bën.

Kështu, aty ku dikur shihnim misterin e një shpirti të lirë, do të shihnim thjesht një mekanizëm funksional. Kjo, sipas Marcel-it, është rruga që i shtrohet një shoqërie çnjerëzore.

Ky ton profetik i Marcel-it nuk ishte rastësor. Ai jetonte në një kohë kur, pas traumës së Luftës së Dytë Botërore, industrializimi masiv dhe burokracitë teknike po e zhvendosnin njeriun nga qendra drejt periferisë së shoqërisë. Shumë nuk e kuptuan atëherë se ky mesazh nuk ishte nostalgji për botën e kaluar, por paralajmërim për botën që vinte.

Dhe sot, në epokën e inteligjencës artificiale, tingëllon i frikshëm sa kurrë më parë. Në botën e tij, ky rrezik lidhej me industrializimin masiv dhe burokracinë që e trajtonte njeriun si numër. Në botën tonë sot, rreziku është edhe më i hollë: algoritmet, të dhënat personale, rrjetet sociale, publiciteti rrezikojnë të na përpijnë në vorbullën e një ekzistence joreale.

Aty ku dikur ishim “krahu i punës”, sot jemi “një profil përdoruesi”. Në të dy rastet, zhduket dimensioni i misterit, pra aftësia për ta parë tjetrin jo si mjet, por si subjekt unik e të pakrahasueshëm.

Marcel nuk ishte kundër teknologjisë si mjet. Ai nuk ishte as nostalgjik që të thoshte se duhej të ktheheshim në epoka para-industriale. Për të, çështja nuk ishte makina vetë, por mënyra si ajo ndryshonte gjuhën e jetës. Fabulat që ne i themi vetes dhe mënyrën se si ne relacionohemi me veten dhe botën. Kur fillon të shohësh veten si numër dhe të përshtatesh me algoritmat, tashmë nuk është më makina që të sundon.

Është ajo që e dikton mënyrën tënde të të menduarit. Ky është deformimi i fshehur që, sipas tij, vetëm etika dhe spiritualiteti mund ta frenojnë. Vetëm kur kujtojmë se jemi më shumë se prodhim e konsum, vetëm kur e pranojmë se jeta është mister e jo problem teknik, arrijmë ta ruajmë dinjitetin.

Në ditët tona, filozofë katolikë bashkëkohorë si Paolo Benanti e kanë marrë stafetën. Benanti është françeskan, me një këmbë në teologji dhe tjetrën në inxhinieri. Për të, inteligjenca artificiale nuk është një lojë pa zarar. “Kush kontrollon këtë teknologji, kontrollon realitetin” – shkruan ai.

Këtu gjejmë jehonën e Marcel-it: teknologjia nuk është thjesht vegël, është kornizë për mënyrën si shohim botën. Nëse një algoritëm përcakton çfarë lajmi lexojmë, çfarë videoje shohim, çfarë produkti blejmë, atëherë ky algoritëm nuk është më neutral – është Demiurgu i vogël që formëson perceptimin tonë për të vërtetën.

Benanti këmbëngul se këto procese mund të shkatërrojnë pavarësinë njerëzore dhe lirinë personale. Nëse për Marcel-in shoqëria masive e kthente njeriun në numër, për Benantin inteligjenca artificiale e kthen në të dhëna.

Çdo klik, çdo foto, çdo emocion që shprehim online, shndërrohet në shifra që dikush tjetër i përdor për të manipuluar tregun ose politikën. Ky është versioni digjital i asaj që Marcel e quante “depersonalizim”.

Një tjetër filozof me emrin Philip Larrey është po aq i shqetësuar. Ai nuk flet vetëm për punët që humbasin ose për inteligjencën artificiale që mund të bëhet e pakontrollueshme, por për mënyrën si teknologjia e ndryshon mënyrën e të menduarit.

Për Larrey, rreziku i madh është se shoqëria po i nënshtrohet një logjike të ftohtë teknike që i vendos njerëzit në plan të dytë. Kur çdo problem shihet si diçka që mund ta rregullojë teknologjia, atëherë harrojmë se disa gjëra nuk janë bërë për t’u “rregulluar” dhe madje as nuk duhet të rregullohen.

Për shembull, dashuria, falja, kuptimi i vuajtjes nuk kanë dhe nuk duhet të kenë një protokoll menaxhimi. Këtu filozofia e Larrey-t takohet drejtpërdrejt me Marcel-in. Të dy thonë të njëjtën gjë në mënyra të ndryshme: rreziku është kur njeriu trajtohet si material që mund të modifikohet.

Madje të modifikohet pa vullnetin e tij. Dhe të dy theksojnë se pa një themel shpirtëror dhe etik, teknologjia merr vetë kontrollin e realitetit ose, në rastin më të keq, del nga realiteti.

Këto zëra të veçantë kanë gjetur edhe një reflektim më të gjerë institucional. Dokumenti i Vatikanit Antiqua et Nova(2025) është një përpjekje për të krijuar një kornizë etike për inteligjencën artificiale. “Njeriu duhet të mbetet zot i proceseve teknologjike, përndryshe teknologjia do të bëhet zot i njeriut” – shkruan dokumenti.

Në fakt, mund të themi se Marcel-i e pa këtë rrezik më herët, që në epokën industriale. Atëherë njeriu shihej si krah pune që duhej optimizuar. Sot njeriu shihet si një grumbull të dhënash që duhen analizuar. Diferenca është te instrumentet, por logjika është e njëjtë: njeriu kthehet në objekt.

Ky tranzicion nga fabrika tek algoritmi është i rrezikshëm sepse është i padukshëm. Një fabrikë e sheh, e ndien zhurmën e saj, tymrat, lodhjen. Algoritmi nuk shihet; ai futet në mënyrë tinëzare në çdo vendim, në çdo mendim, në çdo ambient. Dhe pikërisht për këtë është edhe më i rrezikshëm: ai i ndryshon njerëzit pa e kuptuar.

Megjithatë, Marcel-i nuk ishte pesimist. Ai besonte se misteri i qenies nuk mund të shuhet. Edhe në shoqërinë globale, edhe në botën e teknologjisë, njeriu ka aftësinë për t’u hapur ndaj tjetrit, për të dashur, për të besuar.

Ai zotëron disa karakteristika që makinat nuk do t’i kenë kurrë: kreativitetin, lirinë, emocionet dhe instinktin. Ky është misteri që nuk e thyen dot asnjë makinë dhe asnjë algoritëm.

Narracioni që fillon me Marcel-in dhe vazhdon me filozofët modernë sot është një vijë e qartë paralajmërimi: rreziku më i madh nuk është makina që na shërben, por makina që na përcakton. Nga shoqëria masive te shoqëria digjitale, nga fabrika tek algoritmi, nga numri tek të dhënat, logjika është e njëjtë: transformimi i njeriut në objekt.

The post Njeriu përballë makinës: nga Marcel-i te epoka e inteligjencës artificiale first appeared on Amfora.

Vlerat historike dhe arkitekturore të Xhamisë së Plumbit bënë që ajo të shpallej Monument Kulture i Kategorisë së Parë që në vitin 1948. Megjithatë, për dekada me radhë monumenti u përball me dëmtime të shkaktuara nga përmbytjet e vazhdueshme të zonës dhe mungesa e ndërhyrjeve të plota restauruese. Projekti i fundit nuk u përqendrua vetëm te objekti i kultit, por edhe te peizazhi dhe infrastruktura përreth, duke ofruar zgjidhje për mbrojtjen nga ujërat dhe rikthimin e funksionalitetit të kompleksit. Sot, Xhamia e Plumbit konsiderohet një nga shembujt më domethënës të restaurimit të trashëgimisë kulturore në Shqipëri.

Një nga elementët që e dallon Xhaminë e Plumbit nga të gjitha xhamitë e tjera në Shqipëri është oborri i brendshëm me kolonada, i vendosur përpara sallës së lutjeve. Arkitektura e saj është frymëzuar nga xhamitë sulltanore të Stambollit, duke sjellë në Shkodër një model ndërtimi që në Perandorinë Osmane konsiderohej privilegj i rezervuar për ndërtimet perandorake. Hapësira e oborrit krijon një kalim të natyrshëm mes botës së jashtme dhe sallës së faljes, duke i dhënë monumentit një dimension ceremonial. Pikërisht ky element e bën Xhaminë e Plumbit një rast unik në historinë e arkitekturës shqiptare.

Nga jashtë, salla e faljes paraqitet si një bllok i ulët mbi të cilin ngrihet një tambur tetëkëndor i lartë dhe kupola qendrore karakteristike. Emri “Xhamia e Plumbit” lidhet me mbulesën prej plumbi që dikur vishte kupolat e saj dhe që i dha monumentit emrin me të cilin njihet edhe sot. Me kalimin e kohës, plumbi u hoq pjesërisht nga banorët e zonës dhe më pas nga autoritetet ushtarake gjatë pushtimit austro-hungarez. E ndërtuar me gurë të qëndrueshëm të zonës, ajo mbetet një nga dëshmitë më të rëndësishme të mjeshtërisë ndërtimore osmane në Shqipëri.

Në kompleks ruhen edhe dhjetëra gurë varresh historikë, të cilët dëshmojnë historinë e gjatë të komunitetit mysliman në këtë pjesë të Shkodrës. Format, simbolet dhe mbishkrimet e tyre përfaqësojnë traditën funerare osmane dhe përbëjnë një burim të rëndësishëm për studiuesit e trashëgimisë kulturore. Restaurimi përfshiu edhe sistemimin e këtyre elementeve, duke i integruar në tërësinë historike të monumentit. Sot ato i japin vizitorit mundësinë të lexojë jo vetëm historinë e xhamisë, por edhe atë të njerëzve që jetuan përreth saj ndër shekuj.

Pamja nga sipër nxjerr në pah organizimin e veçantë arkitektonik të Xhamisë së Plumbit, me oborrin qendror të rrethuar nga kupola më të vogla dhe sallën kryesore të lutjeve të mbuluar nga kupola monumentale. Përtej vlerave arkitekturore, ky vend lidhet edhe me një kapitull të rëndësishëm të historisë moderne shqiptare. Pranë xhamisë ndodhet shtëpia e familjes Myftija, ku më 16 nëntor 1990 u zhvilluan mbledhjet e para për rihapjen e Xhamisë së Plumbit dhe diskutimet e para të Bashkësisë Islame të Shqipërisë nën drejtimin e Hafiz Sabri Koçit. Kjo e bën kompleksin jo vetëm një monument të trashëgimisë osmane, por edhe një simbol të rikthimit të jetës fetare në Shqipëri pas dekadave të ndalimit të besimit.

Mes Kalasë së Rozafës, lumenjve Kir e Drin dhe gjurmëve të historisë së qytetit, Xhamia e Plumbit vazhdon të jetë një nga monumentet më përfaqësuese të Shkodrës. E rikthyer në shkëlqimin e saj pas restaurimit, ajo ruan vlerat historike, arkitekturore dhe shpirtërore që kanë shoqëruar këtë vend për më shumë se dy shekuj. Më shumë se një objekt kulti, ajo mbetet një dëshmi e gjallë e trashëgimisë kulturore shqiptare, duke lidhur historinë e qytetit me kujtesën e brezave që e kanë ndërtuar, ruajtur dhe trashëguar ndër vite.

The post Në gjurmët e Xhamisë së Plumbit në Shkodër, mes trashëgimisë, besimit dhe historisë first appeared on Amfora.

Përgjatë 21 ditëve në protestën që ka nisur kundër qeverisjes së vendit janë bashkuar figura të njohura që jetojnë e punojnë në diasporë dhe është bërë disa herë thirrje prej tyre për t’iu bashkuar protestës në Tiranë, teksa nga Evropa në SHBA komunitetet e shqiptarëve kanë protestuar në qytetet ku jetojnë si pjesë e valës së protestave.

Protesta është pjesë e një serie tubimesh që kanë vijuar prej javësh në Tiranë dhe në qytete të tjera, ku pjesëmarrësit kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Rama dhe hetime për çështje që lidhen me korrupsionin dhe qeverisjen. 

Sipas protestuesve një nga shqetësimet kryesore mbetet emigrimi i të rinjve, kostoja e jetesës, korrupsioni dhe mungesa e besimit tek institucionet publike. Në protestat e mëparshme janë ngritur gjithashtu akuza ndaj qeverisë për menaxhimin e fondeve publike dhe për mungesë transparence në vendimmarrje. Duke shënjestruar po ashtu edhe opozitën, si të paaftë dhe të korruptuar.

Nga ana tjetër, kryeministri Edi Rama ka refuzuar thirrjet për dorëheqje. Në reagimet e tij publike, ai ka deklaruar se një qeveri e zgjedhur me votë nuk largohet nga presioni i protestave, por përmes proceseve demokratike dhe zgjedhjeve. Rama ka argumentuar se legjitimiteti i qeverisë buron nga vota e qytetarëve dhe jo nga mobilizimet në rrugë.

Kryeministri ka reaguar edhe ndaj përfshirjes së figurave të njohura në rrjetet sociale në protestë. Në deklarata publike ai ka kritikuar disa influencerë që kanë mbështetur tubimet, duke sugjeruar se pjesëmarrja e tyre lidhet më shumë me trendet e momentit dhe ekspozimin në rrjetet sociale sesa me angazhimin politik.

Megjithatë protestuesit vijojnë t’i bëjnë thirrje kryeministrit Rama të japi dorëheqjen dhe t’i hapi rrugë drejtësisë që të hetojë aferat korruptive dhe po ashtu të krijohet fryma për një opozitë të reformuar rrënjësisht nga ajo aktualja.

The post Diaspora mbërrrin me rrugë tokësore për protestën antiqeveritare në Tiranë  first appeared on Amfora.

“Nga provat e administruara, mbështetur edhe nga ekspertimi teknik vlerësues dhe kontabël, ka rezultuar se fondi i përcaktuar nga autoriteti kontraktor për këtë procedurë prokurimi është fryrë në vlerën 590,213,874 lekë, që përbën edhe dëm ekonomik të shkaktuar shtetit”, thuhet në njoftimin e SPAK shpërndarë për mediat të premten.

Sipas SPAK, Erion Isai akuzohet për “Shpërdorim detyre” dhe “Shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera apo ankande publike”, të kryera në bashkëpunim. Për veprën penale të “Shpërdorimit të detyrës” janë marrë të pandehur edhe ish-zëvendëskryetarja e Bashkisë Kolonjë, Eljona Mydini, ish-drejtori i ARRSH-së, Ergys Verdho, si dhe disa ish-zyrtarë të këtij institucioni. Ndërkohë, punonjës të Bashkisë Kolonjë akuzohen për falsifikim dokumentesh dhe shkelje të barazisë në tendera publikë, ndërsa administratorja e kompanisë “A&E Engineering”, Entela Çano, është marrë e pandehur për falsifikim dokumentesh.

Sipas SPAK, pjesa më e rëndësishme e çështjes lidhet me procedurën e prokurimit për ndërtimin e rrugës Korçë-Ersekë, Loti 2, me një fond limit prej afro 2.9 miliardë lekësh. Hetimet janë përqendruar te mënyra e hartimit të projektit, përllogaritja e kostove dhe procedurat e ndjekura nga institucionet përgjegjëse për zhvillimin e tenderit.

“Në lidhje me projektin e paraqitur si nismë e Bashkisë Kolonjë, nga veprimet hetimore dhe provat e administruara është konstatuar se Bashkia Kolonjë nuk ka disponuar dokumentacion projektues të përgatitur prej saj për këtë objekt, ndonëse ekzistojnë korrespondenca zyrtare me Autoritetin Rrugor Shqiptar në të cilat paraqitet e kundërta”, njoftoi SPAK.

Sipas prokurorisë, nga veprimet hetimore ka rezultuar se dokumentacioni i paraqitur për projektin nuk pasqyronte gjendjen reale, ndërsa dy punonjës të Bashkisë Kolonjë dhe administratorja e kompanisë “A&E Engineering” dyshohet se kanë falsifikuar procesverbalin e marrjes në dorëzim të projektit. Hetimi pretendon se mbi këtë dokumentacion janë mbështetur më pas procedura të rëndësishme të tenderit.

Në kërkesën për gjykim, SPAK akuzon gjithashtu zyrtarë të Autoritetit Rrugor Shqiptar se nuk kanë ndjekur procedurat ligjore për përcaktimin e fondit limit. Sipas hetimit, preventivi që shërbeu për llogaritjen e kostove është përgatitur mbi të dhëna të paraqitura nga administratorja e kompanisë “A&E Engineering”, subjekt që më vonë fitoi kontratën për mbikëqyrjen e punimeve në të njëjtin objekt.

Hetimi përfshin gjithashtu procedurën e prokurimit për supervizimin e punimeve në rrugën Korçë-Ersekë. Sipas SPAK, anëtarë të komisionit të vlerësimit të ofertave kanë vepruar në kundërshtim me ligjin duke krijuar avantazhe dhe privilegje të padrejta për kompaninë “A&E Engineering”.

Një tjetër episod i përfshirë në dosje lidhet me procedurën për mbikëqyrjen e punimeve në ujësjellësin e Ersekës dhe disa fshatrave përreth. Prokuroria pretendon se fondi limit, specifikimet teknike dhe dokumentet standarde të tenderit janë hartuar në mënyrë të tillë që të favorizonin të njëjtin operator ekonomik. Sipas hetimit, ofertat e përdorura për studimin e tregut kanë qenë fiktive, ndërsa kriteret e tenderit janë përcaktuar sipas kërkesave të subjektit fitues.

Procedimi penal është regjistruar në vitin 2020 dhe hetimet kanë zgjatur rreth katër vjet. Pas përfundimit të hetimeve SPAK ka kërkuar që çështja të kalojë për shqyrtim në Gjykatën e Posaçme, e cila do të vendosë mbi akuzat e ngritura ndaj të pandehurve.

The post SPAK dërgon për gjykim kryebashkiakun e Kolonjës për tenderin e rrugës Korçë-Ersekë first appeared on Amfora.

Për më shumë se 8 vite ai jetoi ilegalisht në Shtetet e Bashkuara të Amerikës si një emigrant pa shtetësi. Kjo nuk e pengoi të jepte mësim pranë Universitetit të Minesotës deri në vitin 1929. Në vitin 1930, Universiteti prestigjioz i Harvardit i kërkon të themelojë Departamentin e Sociologjisë.

Këtë të fundit ai e drejton për 12 vite, deri në vitin 1942, duke e kthyer në një nga departamentet më të rëndësishme të sociologjisë në botë.

Pa asnjë diskutim, Pitirim Sorokin është edhe sot një nga sociologët më të famshëm dhe më të rëndësishëm në botën akademike dhe atë politike. I ndikuar fort nga Adleri dhe Tolstoi, ai shkruan në vitin 1950 një nga veprat themelore të sociologjisë që titullohet Social and Cultural Dynamics.

Përmes kësaj kryevepre sociologjike, të shtrirë në 5 vëllime, Sorokini prek tema që shkojnë nga arti, te morali, ligji, e vërteta, lufta dhe marrëdhëniet sociale mes shtresave të ndryshme kulturore dhe shoqërore. Ndër to, tema aq shumë aktuale për vendin tonë, ajo e kompleksit të inferioritetit kolektiv.

Tek Social and Cultural Dynamics, Sorokini tregon se, ashtu si individi që, sipas Adlerit, zhvillon komplekse inferioriteti, edhe popujt mund të përjetojnë të njëjtën gjendje, vetëm se në përmasa shumë më të mëdha dhe me pasoja më të thella.

Kur popujt humbasin luftëra të njëpasnjëshme, territore, kur mbeten të pushtuar dhe të drejtuar nga të huajt për shumë kohë, kur shohin institucionet e tyre politike të shpërbëra dhe kulturën e tyre të përçmuar, atëherë në thellësi të shpirtit kolektiv fillon të rrënjoset një gjendje që Sorokini e përshkruan si ndjenja e “inferioritetit kolektiv”.

Kjo nuk është thjesht një ndjesi e përkohshme, as një pasojë e rastësishme e fatit, por një proces i gjatë i brendësimit të ideve të huaja, i humbjes së misionit historik, i zbehjes së vetëbesimit të një qytetërimi të tërë.

Në faqet e vëllimit të tretë, ku ai flet për luftërat, revolucionet dhe marrëdhëniet shoqërore, Sorokini sjell shembuj të shumtë të kombeve që, pas humbjes ose pushtimit, filluan ta shohin veten si të pavlerë përballë të tjerëve.

Popujt e kolonizuar, për shembull, shpesh e përvetësuan vetë gjuhën e pushtuesve të tyre për të ndjerë se kishin një vend në botë; ata braktisën traditat e tyre, veshjet e tyre, madje edhe historitë e tyre, për të hyrë në formën që kultura dominuese u ofronte. Kështu, inferioriteti nuk ishte më vetëm një perceptim, por u kthye në një strategji mbijetese.

Ky proces manifestohej në mënyra të ndryshme. Disa popuj zhyteshin në një imitim të verbër të kulturës së huaj, duke e parë çdo gjë të ardhur nga jashtë si të përkryer dhe çdo gjë të tyre si të prapambetur. Të tjerë zhvillonin një pasivitet të gjatë, duke pranuar pa zë se koha e tyre kishte marrë fund dhe se duhej të jetonin nën hijen e qytetërimeve të tjera.

Ndërsa, në raste të tjera, kjo ndjenjë e thellë inferioriteti shpërthente në revolucione të dhunshme, si një përpjekje e dëshpëruar për të rikthyer vlerën e humbur.

Në asnjë paragraf Sorokin nuk i referohet Shqipërisë, por ndërsa lexon ato 5 vëllime, të krijohet përshtypja se populli ynë ka kaluar në të gjitha fazat e këtij inferioriteti kolektiv. Për 500 vjet kemi humbur çdo luftë për pavarësi, territoret tona u copëtuan dhe u grabitën nga të gjithë; grekë, serbë, madje edhe malazezët na morën diçka.

Gjuha jonë ka mbetur shumë pak e pandikuar nga latinishtja, greqishtja, sllavishtja dhe turqishtja. Institucionet tona politike kanë humbur në sytë e popullit çdo lloj kredibiliteti, ndërsa ato kulturore nuk ekzistojnë më në asnjë formë, përveçse me vendim të Këshillit të Ministrave.

Ne vetë tentojmë të reagojmë në mënyrë të çorganizuar, duke i vënë fajin politikës dhe duke u kapur pas lavdive imagjinare të së shkuarës dhe delireve pseudoshkencore.

Lajmi i mirë është se Sorokini nuk e sheh këtë gjendje si të përhershme. Në ciklin e madh të qytetërimeve, inferioriteti kolektiv është një fazë kalimtare. Roma e vonë, që u dorëzua para barbarëve, u pa fillimisht si e vdekur, por më vonë gjeti pasardhësit e saj në perandoritë dhe kulturat e tjera që ringjallën trashëgiminë e saj.

Evropa mesjetare u ndie e dobët përballë Islamit triumfues, por më vonë nisi epokën e Rilindjes dhe eksplorimeve. Po kështu, shoqëritë aziatike e afrikane që e ndien veten inferiore përballë Perëndimit industrial, më vonë filluan të ringrihen duke ofruar forma të reja rezistence dhe zhvillimi.

Zgjidhja është aty dhe përfshin disa momente, të cilat Sorokini i ka të ngjashme me një tjetër intelektual brilant si Arnold Toynbee, të cilin e kemi trajtuar në një artikull të disa muajve më parë.

Një popull që ndihet inferior duhet së pari të rikthejë lidhjen me vlerat e veta historike dhe shpirtërore. Kjo është baza: të kuptosh se trashëgimia jote nuk është më pak e vlefshme se e fqinjëve të tu. Historia, arti, zakonet dhe institucionet e kaluara janë thesare që mund të kthehen në burim besimi.

Pa këtë, çdo përpjekje tjetër është e brishtë. Por kujdes, ato duhet të jenë vlerat e veta të vërteta, jo të gjetura dhe të integruara me dhunë, si për shembull trashëgimia pellazgjike apo çmenduria e fundit e një Atlantide në Gjirin e Durrësit.

Më pas, ai popull duhet të analizojë dobësitë dhe forcën e tij me sinqeritet. Inferioriteti shpesh lind nga krahasimi i verbër me të tjerët, duke harruar kapacitetet e brendshme. Njohja e asaj që mund të bëhet dhe ku duhet përmirësuar është një hap kritik.

Ky vetëvlerësim nuk është arrogancë, por një reflektim realist që çliron energjitë e humbura. Nuk ka, për shembull, pse të na trembë fama e filozofëve grekë dhe as Perandoria Romake. Jo, ne nuk jemi burimi i forcës së tyre. Por po, ne kemi rolin tonë në historinë e Europës.

Pas kësaj, duhet të veprohet në mënyrë krijuese dhe aktive. Populli nuk mund të presë që rrethanat të ndryshojnë vetë; duhet të ndërtojë institucione të forta, arsimin, kulturën dhe artin. Krijimtaria është ajo që shndërron ndjenjën e inferioritetit në energji pozitive. Çdo sukses, madje edhe i vogël, ndërton vetëbesimin kolektiv.

Një tjetër hap është mbajtja e identitetit dhe autonomisë kulturore, pa imituar verbërisht të tjerët. Huazimet janë të dobishme, por ato duhet të integrohen duke respektuar vlerat dhe traditat kombëtare. Në këtë mënyrë, populli krijon një kulturë që është e vetëdijshme për fuqinë e saj dhe e hapur për inovacion.

Së fundi, bashkimi dhe solidariteti shoqëror janë thelbësorë. Kur populli e ndjen veten pjesë të një komuniteti të fortë, ku secili kontribuon dhe ka vendin e vet, ndjenja e dobësisë kolektive zvogëlohet automatikisht. Revolucioni i brendshëm i vetëbesimit shpesh lind nga këto lidhje të forta mes individëve dhe komunitetit.

Në fund, ajo që Sorokini sugjeron është se inferioriteti kolektiv nuk është thjesht ndjenjë, por një gjendje shoqërore që lind nga krizat, nga humbjet dhe nga rëniet kulturore. Por është gjithashtu edhe preludi i një ringjalljeje të mundshme, sepse popujt, ashtu si individët, nuk qëndrojnë gjithmonë në gjendjen e tyre të poshtëruar.

Në një moment, energjitë e tyre të brendshme zgjojnë një valë të re krijimtarie dhe ndjenja e inferioritetit shndërrohet në shtysë për të rigjetur vendin e tyre në historinë e botës.

Pa e kuptuar, Shqipëria është futur në një udhëkryq. Sipas projeksioneve të OKB-së, nëse shkalla e emigracionit do të mbetet e pandryshuar, në Shqipëri do të kenë mbetur vetëm 800.000 banorë, ndërsa në vitin 2200 ne do të jemi zhdukur plotësisht si popull.

Rruga tjetër është të çlirohemi nga ideja se fajin na e ka politika, Serbia, Greqia… tjetri, dhe të ndërtojmë ne vetë të ardhmen tonë, këtu në Shqipëri. Pa i treguar vetes dhe botës përralla nga e kaluara, duke respektuar atë çka jemi në të vërtetë dhe duke luftuar për fitore të vogla dhe të padukshme.

The post Pitirim Sorokin dhe komplekset e një populli first appeared on Amfora.

“Ai dyqan ka kenë aty prej dhjetëra vitesh, me leje të rregullt dhe ka shërby si nji pikë e bukur e kulturës dhe e librit. Nuk ka asnji arsye me u qujtë e shemtume apo me u largu sikur të ishte nji problem për qytetin”, shkroi aktivisti shkodran Mirsad Basha. 

Në reagimin e tij, Basha e konsideron shembjen e librarisë si një vendim që cenon një pikë të njohur të jetës kulturore të qytetit dhe ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si po merren vendimet për transformimin e hapësirave publike në qendër të Shkodrës. 

“Ky biznes ka kenë me leje dhe familjes nuk iu dha asnji zgjidhje reale për transferim para se me e shkatrru. Vendimi u mor pa u interesu për dëmin ekonomik dhe psikologjik që po shkaktohej”, shkroi ai në faqen “Shkodra Asht Dashni” në Facebook.

Sipas aktivistit, përtej humbjes së një pike referimi për qytetin, ndërhyrja ka sjellë pasoja edhe për familjen që ushtronte aktivitetin në këtë hapësirë.

Postimi i tij u shoqërua me 51 komente deri në momentin e analizimit nga Media Amfora. Një lexim i reagimeve tregon se pjesa më e madhe e qytetarëve nuk e shohin debatin të lidhur me statusin juridik të objektit apo projektin e ri turistik, por me vlerën simbolike që Libraria Rozafa kishte për qytetin.

“Se din Benet Beci, që aty ne që kemi 30 e sipër kemi ble librat e klasës së parë? Dhe që kjo librari bënte pjesë në memorien kolektive?”, shkroi Iden Temali.

“Nuk po lajnë asnji vend pa shkatrru. Madje po shkatrrojnë dhe vende që janë pika referimi dhe ‘shpi’ djejshe”, komentoi Neada Senaj.

E hapur në fillim të viteve 2000 si një biznes i vogël familjar, Libraria Rozafa funksiononte në një godinë me përmasa relativisht të vogla, me fasadë xhami dhe rafte të mbushura me libra. Për më shumë se dy dekada, ajo u bë një pikë e njohur për qytetarët, veçanërisht për nxënësit dhe familjet që blinin aty tekstet shkollore dhe botime të ndryshme.

Nga analiza e komenteve vihet re se shumë prej reagimeve lidhen me kujtesën personale dhe kolektive të qytetit. Për qytetarët që kanë reaguar, libraria nuk përfaqësonte thjesht një aktivitet tregtar, por një vend të lidhur me historinë e tyre personale dhe me identitetin urban të Shkodrës.

Libraria Rozafa ndodhej në një nga zonat më të frekuentuara të qendrës së qytetit, pranë Sheshit Demokracia, duke shërbyer prej vitesh si pikë referimi për banorët dhe vizitorët. Sipas pretendimeve të ngritura në reagimet publike, aktiviteti operonte prej dekadash dhe dispononte dokumentacion ligjor që datonte prej vitit 2002.

Megjithatë, pati edhe qytetarë që mbështetën ndërhyrjen e Bashkisë, duke argumentuar se hapësira publike duhet të riorganizohet dhe se zhvillimi urban kërkon ndryshime të tilla.

“Shumë mirë ka ba që e kanë prishe, pavarësisht se ka kenë librari, si kioskë dukej. Librarinë tash e bajnë prap”, komentoi Yli Shkodra.

Reagimet nuk mbetën vetëm në rrjetet sociale lokale, por kaluan edhe kufijtë e Shkodrës, ku u pasqyruan nga gazetarë, aktivistë dhe figura publike, të cilët shpërndanë foto dhe video nga momenti i shembjes së objektit, duke kritikuar vendimin dhe mënyrën se si u realizua ndërhyrja. Ndërsa debati po zhvillohej në rrjetet sociale, kryetari i Bashkisë Shkodër, Benet Beci, e paraqiti ndërhyrjen si pjesë të një projekti zhvillimor për qytetin.

“Vijon lirimi i hapësirave që do t’i hapin rrugë një prej projekteve më të rëndësishme për zhvillimin e turizmit në Shkodër”, shkroi Beci në rrjetet sociale.

Sipas tij, Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit pranë Bashkisë Shkodër ka ndërhyrë në dy objekte në zonën ku do të ndërtohet Qendra e re e Integruar e Informacionit Turistik, e cila synon të ofrojë informacion, orientim dhe shërbime turistike sipas standardeve bashkëkohore.

Në një njoftim të publikuar nga Bashkia Shkodër, ndërhyrja u paraqit si pjesë e procesit të lirimit të hapësirave për ndërtimin e kësaj qendre, e cila sipas institucionit do të ndikojë në zhvillimin e turizmit dhe përmirësimin e shërbimeve për vizitorët.

Verifikimi i dokumenteve të publikuara në faqen zyrtare të Bashkisë Shkodër tregon se institucioni ka planifikuar ndër vite investime në shërbimet dhe zyrat e informacionit turistik. Megjithatë, në momentin e verifikimit nga Media Amfora nuk rezultonte i publikuar një projekt i detajuar për Qendrën e Integruar të Informacionit Turistik, me informacion mbi vlerën e investimit, planvendosjen, afatet e zbatimit apo procesin e konsultimit publik.

Përtej debatit mbi një objekt të vetëm, reagimet e ditëve të fundit kanë rikthyer diskutimin mbi mënyrën se si po transformohet qendra e Shkodrës dhe rolin që duhet të kenë qytetarët në vendimmarrje për hapësirat me rëndësi publike.

Debati për Librarinë Rozafa i shtohet diskutimeve të viteve të fundit mbi transformimin urban të Shkodrës. Më herët, polemika të ngjashme kanë shoqëruar edhe projektet e zhvillimit në qendër të qytetit, përfshirë diskutimet rreth ndërtimit të një kulle shumëkatëshe pranë zonës së njohur si Kafja e Madhe. Në qendër të debatit mbetet pyetja se si mund të balancohet zhvillimi urban me ruajtjen e identitetit, kujtesës dhe vendeve që banorët i konsiderojnë pjesë të historisë së qytetit.

The post Shembja e objekteve për projektin turistik ndez debatin për Librarinë Rozafa first appeared on Amfora.

“Eurodeputetët mirëpresin progresin e shpejtë të Shqipërisë në vitet e fundit dhe u bëjnë thirrje autoriteteve të sigurojnë zbatimin e plotë të legjislacionit të miratuar”, shkruhet në njoftimin për shtyp të Parlamentit Evropian pas votimit të raportit për Shqipërinë.

Pavarësisht progresit, Parlamenti Evropian vlerëson se Shqipëria vijon të përballet me sfida si tejkalimi i polarizimit politik, përmirësimi i kulturës politike, forcimi i shtetit të së drejtës dhe konsolidimi i reformave kundër korrupsionit.

Në dokument, eurodeputetët theksojnë se ritmi i procesit të anëtarësimit do të varet nga cilësia e reformave që do të ndërmarrë Shqipëria në vitet e ardhshme.

“Cilësia e reformave të vendit do të përcaktojë afatin e anëtarësimit të tij”, shkruhet në njoftim.

Përtej mesazheve mbi integrimin evropian, organizatat mjedisore që ndoqën nga afër procesin në Strasburg e përqendruan vëmendjen te një amendament i përfshirë në raport, i cili lidhet me zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosë-Nartë.

Sipas një njoftimi të publikuar nga “BirdLife Europe” një rrjet organizatash për mbrojtjen e natyrës në Evropë, rezoluta e miratuar nga Parlamenti Evropian shpreh shqetësim për zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosë-Nartë dhe kërkon rishikimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura.

“Rezoluta kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura të Shqipërisë”, shkroi organizata “BirdLife Europe” në një njoftim për shtyp të mërkurën.

Në të njëjtin njoftim thuhet se rezoluta kërkon gjithashtu një moratorium të menjëhershëm për procedurat e reja të lejeve, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore në zonat e mbrojtura, deri në harmonizimin e plotë të legjislacionit me standardet europiane të mbrojtjes së natyrës.

“Ajo kërkon gjithashtu një moratorium të menjëhershëm për procedurat e reja të lejeve, punimet e ndërtimit dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa dispozitat e papajtueshme të ligjit të ndryshuar për Zonat e Mbrojtura të shfuqizohen dhe të garantohet përputhja e plotë me standardet europiane të mbrojtjes së natyrës”, shkroi organizata.

Organizata për Mbrojtjen dhe Ruajtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), partnere e “BirdLife Europe” e cilësoi votimin si një mbështetje për kërkesat e organizatave që kundërshtojnë ndërhyrjet në Vjosë-Nartë.

“Thirrja e Parlamentit Evropian për një moratorium të menjëhershëm është pikërisht ajo që nevojitet në përpjekjen tonë për të mbrojtur Vjosë-Nartën. Ajo u jep autoriteteve shqiptare kohën dhe qartësinë për t’u përafruar me standardet e Bashkimit Evropian për mbrojtjen e natyrës dhe për të shmangur gabime të pakthyeshme,” deklaroi Joni Vorpsi, drejtues i Politikave dhe Avokimit në PPNEA.

Pse po protestohet?

Vjosë-Narta është një nga zonat e mbrojtura më të rëndësishme në Shqipëri, e njohur për lagunën, dunat ranore dhe habitatet që strehojnë qindra lloje shpendësh e speciesh të mbrojtura. Javët e fundit, zona është kthyer në qendër të debatit publik për shkak të planeve për zhvillime turistike dhe ndryshimeve të miratuara në ligjin për Zonat e Mbrojtura.

Kundërshtimi i këtyre zhvillimeve ka nxitur protesta në Tiranë dhe reagime të vazhdueshme nga organizatat mjedisore, të cilat kërkojnë ruajtjen e statusit mbrojtës të zonës dhe respektimin e standardeve europiane të mbrojtjes së natyrës.

Vjosë-Narta është pjesë e sistemit të fundit deltore të paprekur në Mesdhe. Ajo strehon më shumë se 200 lloje shpendësh dhe mbi 70 specie të rrezikuara, ndërsa ndodhet në një nga korridoret më të rëndësishme migratore të Europës.

Vjosë-Narta është kthyer në simbol të debatit mbi zhvillimin turistik dhe mbrojtjen e natyrës, një diskutim që është zgjeruar përtej kësaj zone dhe prek të ardhmen e zonave të mbrojtura në të gjithë vendin.

Sipas “BirdLife Europe” dhe PPNEA, debati nuk lidhet vetëm me një projekt të vetëm në Vjosë-Nartë, por edhe me ndryshimet e miratuara në ligjin për Zonat e Mbrojtura gjatë vitit 2024.

Debati për Vjosë-Nartën është zhvilluar paralelisht me kundërshtimet e organizatave mjedisore ndaj ndryshimeve në ligjin për Zonat e Mbrojtura. Ato kanë kërkuar rishikimin e ligjit, duke argumentuar se dispozitat e reja mund të lejojnë zhvillime turistike brenda territoreve të mbrojtura dhe të dobësojnë mekanizmat e kontrollit mjedisor.

Nga ana tjetër, institucionet shtetërore kanë mbrojtur ndryshimet ligjore dhe projektet e zhvillimit, duke argumentuar se investimet mund të bashkëjetojnë me mbrojtjen e mjedisit përmes procedurave të parashikuara nga ligji dhe standardeve të vlerësimit mjedisor.

The post Vjosë-Narta hyn në raportin e Parlamentit Evropian për Shqipërinë first appeared on Amfora.

“Gjatë viteve 2019-2021, ky grup ka operuar në Amerikën Latine, Brazil, Belgjikë dhe Holandë. Nga hetimet e kryera është krijuar dyshimi se të hetuarit kanë trafikuar për periudhën e mësipërme të paktën 50 ton kokainë”, njoftoi SPAK për mediat. 

Sipas prokurorisë, hetimet kanë dokumentuar pesë episode të veçanta të trafikimit të kokainës gjatë periudhës 2020-2021, në të cilat janë sekuestruar afro 9 ton lëndë narkotike në Belgjikë, Ekuador, Holandë dhe Kolumbi. Autoritetet shqiptare dyshojnë se përtej këtyre episodeve, grupi ka trafikuar edhe dhjetëra tonë të tjerë kokainë drejt tregut europian, duke siguruar fitime të konsiderueshme nga kjo veprimtari.

Sipas SPAK, bëhet fjalë për një nga operacionet më të mëdha të viteve të fundit kundër pastrimit të parave që dyshohet se burojnë nga trafiku ndërkombëtar i kokainës.

“Nga hetimet është provuar se një pjesë e konsiderueshme e të ardhurave të përfituara nga trafiku ndërkombëtar i kokainës janë transferuar në Shqipëri, në formën monetare ‘cash’ për të shmangur sistemin bankar në fazën e parë dhe më pas janë investuar në pasuri të paluajtshme, në krijimin dhe blerjen e aksioneve të kompanive tregtare”, njoftoi SPAK.

Sipas hetimit, paratë e dyshuara si produkte të aktivitetit kriminal janë investuar kryesisht në sektorët e ndërtimit, hotelerisë dhe shërbimeve, me qëllim fshehjen e origjinës së tyre dhe integrimin në ekonominë formale. Prokuroria pretendon se një pjesë e skemës është realizuar përmes blerjeve të kuotave në kompani tregtare, qarkullimit të fondeve përmes huave dhe krijimit të historikëve financiarë që synonin të justifikonin burimin e kapitalit.

Me vendim të Gjykatës së Posaçme, nën sekuestro preventive janë vendosur kompani tregtare, kuota aksionesh, automjete, mjete lundruese, 209 llogari bankare si dhe 266 pasuri të paluajtshme në disa qytete të vendit. Mes tyre përfshihen prona në Tiranë, Durrës, Hamallaj, Gjirin e Lalzit, Himarë, Dhërmi, Sarandë, Lezhë, Shkodër dhe Elbasan.

SPAK rendit mes pasurive të sekuestruara dhjetëra vila, apartamente dhe poste parkimi në komplekse rezidenciale e turistike, një strukturë hotelerie në Dhërmi, objekte shërbimi dhe banimi në Tiranë e Kavajë, si dhe pasuri të tjera të lidhura me kompani të përfshira në hetim. Vetëm në zonën e Gjirit të Lalzit janë sekuestruar 121 pasuri të paluajtshme, përfshirë vila, apartamente, njësi shërbimi dhe garazhe.

Operacioni u zhvillua pas ekzekutimit të vendimeve të Gjykatës së Posaçme, ndërsa Policia e Shtetit kreu 23 kontrolle në banesa, ambiente biznesi dhe zyra kompanish. Gjatë operacionit u arrestua Florjan Musaj, ndërsa sipas SPAK dy persona të tjerë që dyshohet se ndodhen në Shqipëri vijojnë të jenë në kërkim. Shtatë persona të tjerë nën hetim ndodhen jashtë vendit.

SPAK tha se hetimi është zhvilluar në bashkëpunim me “Eurojust”, “Europol” dhe autoritetet ligjzbatuese të disa vendeve europiane dhe të Amerikës Latine, ndërsa vlera përfundimtare e pasurive të sekuestruara do të përcaktohet gjatë verifikimeve të mëtejshme financiare.

The post SPAK sekuestron pasuri me vlerë 150 milionë euro në hetimin për trafik kokaine first appeared on Amfora.

“Vlerësimi Mjedisor duhet të kryhet kur projekti është ende ide dhe kur të gjitha alternativat janë të hapura, përfshirë zhvendosjen ose mosrealizimin e tij. Ajo duhet të tregojë nëse projekti mund të lejohet, jo të plotësojë dosjen e një vendimi politikisht të marrë”, shkruhet në reagimin e organizatave për mediat të publikuar të martën. 

Organizatat kundërshtojnë gjithashtu argumentin e Kryeministrit se leja e zhvillimit nuk përbën miratim të projektit. Sipas tyre, edhe pse nuk është leje ndërtimi, ajo përcakton në parim destinacionin dhe parametrat kryesorë të zhvillimit, duke e bërë procesin e mëvonshëm të vlerësimit mjedisor më pak vendimtar.

“Leja zhvillimore nuk është vërtet leje ndërtimi por nuk është as akt neutral. Ajo pranon në parim destinacionin, shtrirjen dhe parametrat themelorë të projektit. Kur pas saj jepet edhe leja e rrethimit, krijohet fakt i kryer dhe Vlerësimi Mjedisor rrezikon të shndërrohet nga instrument vendimmarrjeje në justifikim të vendimit”, shkrun organizata. 

Reagimi vjen pasi Kryeministri Edi Rama mbrojti të dielën projektin në një postim të gjatë në rrjetet sociale, ku argumentoi se investimi po ndjek procedurat ligjore të parashikuara dhe se pretendimet për cenimin e statusit të mbrojtur të zonës janë të pavërteta.

“Pretendimi se statusi i mbrojtur i zonës është hequr për t’i hapur rrugë investimit është një nga gënjeshtrat më të mëdha të përhapura kundër këtij investimi”, shkroi Rama.

Projekti turistik i propozuar në Zvërnec është kundërshtuar nga organizata mjedisore dhe të shoqërisë civile, të cilat argumentojnë se vendimmarrja për zhvillimin e zonës ka avancuar përpara përfundimit të studimeve mjedisore dhe procesit të konsultimit publik.

Debati mbi projektin është përqendruar te procedurat e ndjekura për miratimin e tij, ndikimi i mundshëm në zonat e mbrojtur dhe ndryshimet ligjore të miratuara në vitin 2024 për zonat e mbrojtura. Projekti në Zvërnec është kthyer në një nga debatet më të forta mjedisore të muajve të fundit, duke nxitur protesta publike dhe reagime të vazhdueshme nga organizata që kundërshtojnë zhvillimin e planifikuar në zonën e mbrojtur.

Një tjetër pikë përplasjeje lidhet me ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura, të miratuara në vitin 2024. Rama argumentoi se zona “Pishë Poro-Nartë” nuk e ka ndryshuar kategorinë e saj si “Peizazh i Mbrojtur” dhe se statusi i mbrojtjes ka mbetur i pandryshuar.

“Zona ‘Pishë Poro-Nartë’ nuk e ka ndryshuar asnjëherë kategorinë e saj si ‘Peizazh i Mbrojtur’ që prej vitit 2004 dhe vazhdon të mbetet e klasifikuar si Kategoria V sipas IUCN”, shkroi Rama.

Organizatat mjedisore kundërshtojnë këtë interpretim, duke argumentuar se edhe pse emërtimi i zonës ka mbetur i njëjtë, ndryshimet ligjore kanë zgjeruar aktivitetet e lejueshme brenda saj dhe kanë dobësuar mbrojtjen e pjesëve më të ndjeshme ekologjikisht.

“Fakti është që në vitin 2024 u zgjeruan aktivitetet e lejueshme, u përfshi ‘turizmi i ekselencës’, u hoq nënzonimi dhe u dobësua mbrojtja e pjesëve më të ndjeshme ekologjikisht. Pra, etiketa mbeti, por rregullat ndryshuan”, reaguan organizatat. 

Organizatat kundërshtuan gjithashtu argumentin e Ramës se konfliktet e pronësisë nuk ndikojnë në zhvillimin e projektit, duke argumentuar se proceset gjyqësore dhe pretendimet mbi titujt e pronësisë krijojnë pasiguri juridike për çdo investim të kësaj shkalle.

“Një investitor serioz, nëse ka të tillë siç pretendon Kryeministri, kërkon siguri juridike për titullin. Një shtet serioz nuk e trajton konfliktin e pronësisë si një pengesë që mund të anashkalohet”, shkruhet në reagim.

Organizatat ngritën gjithashtu pikëpyetje mbi transparencën e procesit, duke argumentuar se nuk janë bërë publike studimet dhe dokumentet mbi të cilat është mbështetur vendimmarrja për projektin.

“Jemi dëshmitar që përveç deklaratave politike, nuk ka asnjë faqe studim fizibiliteti, të dhëna, shifra etj., që si rregull shoqërojnë projekt-idenë të zhvillimeve nga më të voglat te më të mëdhatë”, vijoi reagimi i organizatave.

 Kundërshtimi i organizatave ndaj projektit në Zvërnec vjen në një kohë kur ato kanë kërkuar vazhdimisht rishikimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura. Më herët, një pjesë e tyre kanë bojkotuar edhe proceset e konsultimit publik, duke argumentuar se ndryshimet ligjore dobësojnë mbrojtjen e zonave natyrore dhe nuk marrin parasysh shqetësimet e ekspertëve të mjedisit.

Pavarësisht qëndrimit të qeverisë, projekti mbetet në qendër të një debati të gjerë publik, duke nxitur protesta të organizatave mjedisore, aktivistëve dhe qytetarëve që kundërshtojnë zhvillimin e planifikuar në zonën e mbrojtur.

The post Organizatat mjedisore kundërshtojnë Ramën për Zvërnecin: Vendimi i ka paraprirë studimeve mjedisore first appeared on Amfora.