“Normale që palma u rrëzua, pasi brenda ciklit të pemës nuk ka pasur kujdesin e duhur dhe dukshëm ato janë tharë në një pjesë të mirë të trungut të tyre”, komentoi ngjarjen Abdulla Deliallisi, kryetari i Shoqatës “Durrësi Autokton”.

Për të masat duhej të ishin marrë më herët, pasi palmat në Bulevardin “Dyrrah” dhe “Epidamn” i kanë trungjet e thara në një pjesë të mirë të tyre dhe një rrezik i tillë ishte paralamjëruar prej kohësh.

Shoqata “Durrësi Autokton” e ka ngritur këtë shqetësim në institucionin e Bashkisë së Durrësit sa herë që i është dhënë mundësia. Nuk ka nevojë që të jesh specialist i fushës për të kuptuar që palmat janë tharë dhe duheshin marrë masat prej kohësh me krahasitje të rregullta, që mos të mbërrinte kjo pikë”, tha Deliallisi për Median Amfora.

Rrëzimi i palës gjatë fundjavës rrezikoi kalimtarët dhe drejtuesit e mjeteve që lëviznin në këtë zonë, një nga më të frekuentuarat në qytet. Rrëzimi i saj nuk shkaktoi të lënduar, ndërkohë që pësuan dëme materiale dy automjete që ndodheshin të parakuara në rrugë.

Ngjarja shkaktoi bllokimin e përkohshëm të trafikut, ndërsa forcat e policisë mbërritën në vendngjarje për të menaxhuar qarkullimin dhe siguruan zonën deri në largimin e palmës nga rruga.

Ky nuk episodi i parë që ndodh në këtë bulevard, por edhe në zona të tjera të qytetit bregdetar. Në janar të vitit 2020 dy persona kalimtarë të rastësishm mbetën të lënduar si pasojë e rrëzimit të një palme në sheshin “Azem Hajdari”. 

Në një njëjtin vend disa kohë më parë u përsërit e njëjta ngjarje me rrëzimin e një palme, pas erërave të forta. Po kështu edhe në 24 dhjetor të vitit 2019 rrëzimi i një palme në këtë zonë vuri në rrezik jetën e kalimtarëve.

Mbjellja e palmave në Durrës është bërë masivisht gjashtë vite më parë në disa sheshe dhe bulevarde në qytet, gjatë zbatimit të projekteve për rikualifikimin e tyre. Por ato janë kthyer në rrezik evident prej vitesh për shkak të rrëzimit të tyre.

“Kur do t’i heqi palmat bashkia me ndërmarrjen e saj të shërbimeve, kur ato të marrin jetë qytetarësh apo të lënë të plagosur turistë që grupe-grupe çdo orë janë në qytet”, pyeti me shqetësim Deliallisi. 

Ajo që duket qartë si në rastin e Bulevardit “Epidamn”, Sheshin “Azem Hajdari” apo në “Plazhin e Madh”, është fakti se janë tharë dhe asnjë masë nuk po merret për trajtimin e tyre.

The post Rrëzimi i palmave, ngjarje e paralajmëruar që rrezikon të përsëritet first appeared on Amfora.

Përpara dy ditësh, në pjesën e sipërme të projektit “Veliera”, punëtorët e firmës private që po zbaton projektin, hapën disa gropa me thellësi 1-1.5 metër, që krahasuar me thellësinë e zbulimit të murit rrethues të qytetit apo varreve mesjetare, është e konsiderueshme.

Këto punime, i bënin të paligjshme disa prej vendimeve të gjykatave të Durrësit, të cilat njëzëri, shkallë pas shkalle, u shprehën për ndalimin e punimeve në pjesën e sipërme të projektit “Veliera”. Kjo edhe pas kërkesës së prokurorisë, e cila vendosi sekuestro preventive (të përkohshme) për firmën private.

Por nga vëzhgimet e Amfora.al, rezultoi se një prej kamionëve të Ndërmarrjes së Shërbimit Komunal të bashkisë Durrës, po transportonte palmat. Kështu ky institucion ishte në dijeni të kësaj veprimtarie, ndërsa drejtuesi i gërmimeve arkeologjike, pohoi se ata i kanë përfunduar ato, duke lënë të kuptohet se kantieri i ndërtimit nuk është në monitorimin e përditshëm të arkeologëve.

Pas raportimit të Amfora.al për këtë veprimtari të paligjshme, nga vëzhgimet e kryera mbrëmjen e sotme, rezultoi se gropat e hapura për mbjelljen e palmave, janë rimbushur me dhe.

Por ky veprim nuk e rikthen dëmtimin e shtresave nëntokësore me pasuri të shumta arkeologjike. Siç paraqitet edhe në videon e mëposhtme, realizuar me datë 18 maj, gropat e hapura kanë hasur në copa të shumta qeramike, që mund të jenë dëmtuar nga gërmimi me kazëm.

Vetë pjesa e sipërme e projektit është e paligjshme, pasi sipas Vendimit të Këshillit të Ministrave, të vitit 2011-të, Për miratimin e rregullores “Për administrimin e zonës arkeologjike “A” dhe “B” të qytetit të Durrësit”, shkruhet se;

“Vendosja e konstruksioneve të lehta, dru, xham, plastikë, metal me lartësi maksimale 3 m, të cilat duhen realizuar larg mureve dhe strukturave të tjera të dallueshme apo të supozuara. Konstruksionet vendosen dhe përdoren nga institucionet shtetërore të specializuara, duhet të jenë të lëvizshme dhe që në asnjë rast nuk dëmtojnë nëntokën dhe peizazhin, në funksion të ruajtjes, ekspozimit, informimit publik dhe nevojave të tjera që lidhen me veprimtarinë arkeologjike në veçanti dhe trashëgiminë kulturore në përgjithësi”.

Përdorimi i blindave që ngulen shumë metra nëntokë, betonit dhe konstruksioneve prej çeliku, si edhe ndërtimit pranë fragmentit të murit rrethues të qytetit, me status Monument Kulture Kategoria I, e bën tërësisht të paligjshëm pjesën e sipërme të projektit “Veliera”.

Por mbjellja e palmave, që sakrifikoi shtresat arkeologjike, duket shumë larg kërkesave të qytetarëve durrsak për një projekt modern, pasi ata protestuan mbi 4 herë me një kërkesë të vetme, “Projekti të vijojë duke mos i dëmtuar zbulimet arkeologjike”. Ndërkohë pak muaj pas ngritjes së zërit qytetar, atyre ju vu kazma, ndërsa strukturat murale të zbuluara që në krye të herës, janë lënë të “pluskojnë” mbi ujërat e zeza.

The post Mbushen me dhe gropat që dëmtuan arkeologjinë tek “Veliera”, pas raportimit të Amfora.al first appeared on Amfora.

Prej rreth 6 muajsh vijojnë me intensitet të lartë deri në orët e mbrëmjes, punimet për ndërtimin e sheshit të ri të qytetit të Durrësit, pagëzuar me emrin “Veliera”.

Pas daljes në dritë të strukturave murale, këmbëngulja e qytetarëve të Durrësit detyroi frimën që po zbaton punimet, që mos t’i dëmtonte plotësisht gjetjet arkeologjike.

Megjithëse u ngulën pilota mbi muret e zbuluara, varret u hodhën në det, copat e qeramikës dhe gjylet u hodhën po ashtu në det, e u shtrua me beton sipërfaqja mbitokësore e strukturave murale, arkeologët arritën të kryenin disa sondazhe arkeologjike.

Sot ky perimetër “mbrohet” zyrtarisht dhe ligjërisht nga disa vendime të gjykatave të Durrësit. Por kjo nuk e ka penguar firmën që po zbaton projektin dhe bashkinë Durrës të kapërcejnë shiritin “Vend ngjarje mos kalo” dhe të ngulin kazmat në nëntokën e pasur me objekte arkelogjike.

“Gropat që po hapim do shërbejnë për mbjelljen e palmave dhe variojnë midis 1-1.5 metër thellësi”, na bënë me dije punonjës të firmës që po zbaton projektin. Thellësi relativisht e lartë kjo, duke marrë parasysh se kaq gërmim u desh për të zbuluar murin rrethues të qytetit (shek. V-VII i erës sonë) dhe varret mesjetare.

Si pasojë, në gropat e hapura në një perimetër, që me vendim gjykate nuk lejohet asnjë punim nga firma private, vërehen copa të shumta qeramike, të cilat edhe mund të jenë prodhuar nga dëmtimi me kazëm.

Ditën e djeshme qytetarët na sollën një video, që tregonte një kamion dhe eskavator që punonte brenda territorit të ndaluar nga Gjykata e Durrësit, me kërkesë të prokurorisë. Masa “Sekuestro preventive” e prokurorisë, nuk i ndaloi mjetet e rënda të futeshin në këtë perimtër pa monitorimin e arkeologëve apo leje të posaçme.

Por palmat janë më shumë se histori abuzimi dhe dëmtimi. Ato paraqesin bashkëpunimin midis privates dhe publikes, në kurriz të qytetarit. Kamioni i Ndërmarrjes së Shërbimit Komunal të bashkisë Durrës, solli palmat. Projekti parashikohet të kap vlerën e 6 milion dollarëve dhe megjithatë firma private nuk është e aftë që me shpenzimet e saj, të marr përsipër zbatimin e plotë të projektit.

Çfarë thonë arkeologët?

Sipas drejtuesit të gërmimeve arkeologjike, Dr. Asc. Eduard Shehi, sondazhet arkeologjike kanë përfunduar dhe aktualisht po kryhet dokumentimi i zbulimeve, për t’ia paraqitur Këshillit Kombëtar të Arkeologjisë, i cili do të marr një vendim.

Nga kjo kuptojmë se kantieri i ndërtimit nuk është në monitorimin e përditshëm të arkeologëve dhe garanci është vendimi i prokurorisë dhe gjykatave të Durrësit, të cilave përgjatë këtyre ditëve i është vënë kazma për mbjelljen e palmave.

Gjykatat, prokuroria dhe përmbarimi të paaftë për zbatimin e vendimeve të tyre;

Me datë 3 mars, Prokuroria e Durrësit kërkoi vendosjen e sekuestros preventive (të përkohshme) ndaj firmës që po kryente punimet në zonën e sipërme të projektit. Gjykata Administrative Durrës, me datë 16 shkurt, vendosi pezullimin e punimeve në pjesën e sipërme të projektit.

Me datë 24 shkurt, Zyra e Përmbarimit Durrës nxorri një urdhër që detyronte bashkinë Durrës, të ndërpriste punimet në “vendin ku janë gjetur zbulimet arkeologjike (sesioni i pallatit)”.

Urdhëri ishte afat lënie kohë ndaj bashkisë 5 ditë, e ndërkohë që kaluan 4 ditë nga lëshimi i tij, punimet dhe pompat e betonit nuk u ndalën së punuari edhe përgjatë orëve të mbrëmjes.

Por bashkia Durrës e apeloi vendimin e gjykatës dhe pak javë më parë, me 25 prilll, Gjykata e Apelit Durrës la në fuqi vendimin për “Pezullimin e punimeve në zonën arkeologjike A”.

A kishte dijeni bashkia Durrës për situatën e sotme?

Ashtu siç e përcaktonte Vendimi i Këshillit të Ministrave të vitit 2011, për miratimin e rregullores “Për administrimin e zones arkeologjike “A” dhe “B” të qytetit të Durrësit”, pjesa e sipërme e projektit “Veliera” vendosej mbi zonën arkeologjike A, që nuk lejon ndërtimet, aq më shumë ato me ndërhyrje në nëntokë.

Ndryshe nga çfarë pretendoi kryetari i bashkisë Durrës, Vangjush Dako, në dëgjesën publike me qytetarët, VKM-ja e vitit 2011-të e vendos kufirin e zonës arkeologjike A, ngjitur me pjesën e sipërme të rrugës automobilistike, ndërsa sipas hartës së paraqitur nga Dako, kufiri ishte mbi torrën veneciane.

Por duke i besuar manipulimit të tyre dhe jo ekspertizës së arkeologëve, sipas kufirit të zonës arkeologjike A, u zbuluan edhe strukturat murale të periudhës mesjetare (ndërtuar me gurë që i përkasin shekujve të ndryshëm), vijimi i mureve rrethuese të qytetit dhe varre të periudhës mesjetare.

Për qytetin e Durrësit duket se ditët e zeza që u risollën në kujtesë me “Velierën”, do të përsëriten. Viti 2008 kur mozaikët e banesave luksoze romake përfunduan në bregdetin e Porto-Romanos, apo viti 2010, kur u shpartallua “Pompei” shqiptar, do të përsëriten.

Dy projekte të bashkisë Durrës, pranë Mauzoleumit të Dëshmorëve dhe dy projekte private, tek ish-Parku Sportiv, që synon të ndërtoj një kompleks pallati, e po ashtu në zonën e Vollgës, një firmë po ashtu e provuar në të shkuarën për krimet arkeologjike, do të ndërtoj në pallat, që përveç betonit, nuk i lidh asgjë me karakteristikat e Durrësit mijëravjeçar.

The post Palmat tek “Veliera” dëmtojnë arkeologjinë dhe shkelin vendimet e gjykatave first appeared on Amfora.