Vendimi i gjykatës u mor pas kërkesës së prokurorëve të posaçëm, të cilët argumentojnë se vila ndodhet në pronësi indirekte të Ballukut dhe se janë kryer veprime të dyshuara si fiktive për të fshehur pronësinë reale të saj.

Hetimi lidhet me një procedurë prokurimi për rikonstruksionin e godinës teknologjike të “Albcontrol”-it, me fond limit rreth 88.6 milionë lekë (ose rreth 886 mijë euro), si dhe me një shtesë kontrate prej më shumë se 14 milionë lekësh. Sipas SPAK, gjatë fazës së hartimit të dokumenteve të tenderit dhe zhvillimit të procedurës janë krijuar avantazhe të padrejta për kompaninë fituese “Eurocol” sh.p.k., e cila më pas ka përfituar edhe parapagim në masën 50% të kontratës.

Prokuroria pretendon se në këmbim të këtij favorizimi, Balluku ka kërkuar dhe marrë një vilë me vlerë 145 mijë euro në resortin “White Rocks”, një projekt i zhvilluar nga e njëjta kompani. Sipas hetimit, kërkesa për përfitimin e pasurisë është bërë gjatë periudhës kur kompania po përfitonte procedurat publike të lidhura me Albcontrol.

Në qendër të hetimit nuk është vetëm përfitimi i dyshuar, por edhe mënyra sesi pasuria është fshehur. SPAK thotë se janë përdorur kontrata dhe marrëdhënie juridike të dyshuara si fiktive për të shmangur identifikimin e pronarit real të vilës. Në dosje përmendet një kontratë porosie e vitit 2018 mes Igli Tares – ish-kapiteni i Kombëtares shqiptare dhe aktualisht drejtori sportiv i Milanit – dhe pronarit të “Eurocol”, si edhe një kontratë qiraje e vitit 2022, e ndryshuar më vonë me amendime. Sipas prokurorëve, këto veprime janë përdorur për të maskuar origjinën e pasurisë.

Përveç Ballukut, SPAK përmend në skemën e dyshuar edhe Evis Berberin, në atë kohë përgjegjës për prokurimet në Albcontrol, si dhe anëtarë të njësisë së prokurimit të identifikuar me inicialet S.P., E.N. dhe A.M. Në hetim përmenden gjithashtu persona të tjerë që sipas organit të akuzës kanë shërbyer për realizimin e veprimeve juridike të dyshuara si fiktive.

Çështja përbën një zhvillim të ri në procedimin penal nr. 136/2025, ku Balluku është marrë më herët e pandehur për akuzën e shkeljes së barazisë së pjesëmarrësve në tendera dhe ankande publike. Në muajt e fundit, SPAK ka zgjeruar hetimet edhe për procedura të tjera prokurimi të lidhura me ish-ministren e Infrastrukturës dhe Energjisë.

The post SPAK sekuestron vilën në Dhërmi dhe zgjeron hetimet ndaj Ballukut first appeared on Amfora.

Videoja u publikua më 1 qershor nga faqja e Instagramit “Do ecësh në jetë”, e ndjekur nga rreth 20 mijë përdorues. Brenda pak ditësh, ajo kishte marrë mbi 4.1 mijë pëlqime dhe më shumë se 900 komente, shifra që tregojnë interesin dhe angazhimin që po gjenerojnë përmbajtje të tilla në rrjetet sociale. 

Videoja është vetëm një prej dhjetëra postimeve, memeve dhe materialeve të shpërndara gjatë ditëve të fundit në rrjetet sociale edhe jashtë Shqipërisë. Ndërsa projekti është vënë nën hetim nga SPAK dhe debati në terren vazhdon për mjedisin, transparencën dhe pronat, një pjesë e përmbajtjeve në internet po e lidhin investimin me pretendime për vendosjen e kolonëve izraelitë ose marrjen e Zvërnecit nga Izraeli. 

Sipas ekspertes së monitorimit të informacionit, përmbajtje të tilla kanë tendencën të zhvendosin vëmendjen e publikut nga faktet e një projekti drejt narrativave më të gjera që ngjallin reagime emocionale. 

“Në rrjetet sociale, narrativat që lidhen me tema ndërkombëtare zakonisht përhapen më shpejt sesa informacioni teknik apo juridik. Për pasojë publiku mund të fillojë ta perceptojë çështjen jo më përmes dokumenteve dhe fakteve të projektit, por përmes simbolikave dhe konflikteve që njihen globalisht” tha Inva Hasanaliaj, gazetare dhe themeluese e “PressShield” një platformë për mbrojtjen e gazetarëve. 

Sipas Hasanaliajt, rasti i Zvërnecit ndjek një model që është vërejtur edhe në debate të tjera publike, ku një çështje lokale gradualisht fillon të interpretohet përmes narrativave dhe konflikteve ndërkombëtare.

“Nga ajo që kam parë duke monitoruar diskutimin publik, më duket se po ndodh një fenomen që e kemi parë edhe në raste të tjera: një debat që fillon si çështje lokale, me pyetje konkrete për ligjshmërinë, ndikimin mjedisor, investimin apo procedurat, gradualisht fillon të lidhet me narrativa shumë më të mëdha gjeopolitike”, tha ajo për Median Amfora. 

Projekti i Zvërnecit është një nga investimet më të diskutuara në Shqipëri. Kryeministri Edi Rama e ka paraqitur atë si një projekt që mund të shndërrohet në një model suksesi për turizmin shqiptar, ndërsa investimi ka tërhequr vëmendje të madhe ndërkombëtare për shkak të përfshirjes së Jared Kushner dhe Ivanka Trump. 

Narrativat që lidhin projektin me Izraelin nuk po qarkullojnë vetëm në Shqipëri. Monitorimi i postimeve të shpërndara në rrjetet sociale tregon se debati për Zvërnecin ka gjetur jehonë edhe jashtë vendit. Analiza e postimeve të shpërndara në Shqipëri dhe jashtë saj tregon se narrativa për Zvërnecin nuk ndërtohet vetëm rreth projektit turistik. Në shumë raste, investimi paraqitet si pjesë e një historie më të gjerë që lidhet me Izraelin, Jared Kushner, origjinën e tij izraelite, konfliktin në Lindjen e Mesme, identitetin fetar të shqiptarëve apo pretendime për ndryshime demografike në të ardhmen. Kjo bën që debati të largohet gradualisht nga pyetjet konkrete mbi mjedisin, pronën dhe transparencën, duke u zhvendosur drejt simbolikave dhe konflikteve që shtrihen përtej vetë Zvërnecit. 

Sipas ekspertes kur një debat lokal filtrohet përmes lenteve të një konflikti global, ekziston rreziku që publiku të largohet nga diskutimi mbi faktet dhe të polarizohet rreth identiteteve apo pozicioneve ideologjike.

“Kjo mund të krijojë perceptime që nuk bazohen domosdoshmërisht në provat e disponueshme për rastin konkret. Për më tepër, imazhi i vendit apo i komunitetit ku zhvillohet debati mund të ndërtohet mbi narrativa të importuara nga konflikte të tjera, duke e bërë më të vështirë zhvillimin e një diskutimi të informuar dhe të bazuar në evidencë”, tha Inva Hasanaliaj. 

Organizatat mjedisore dhe banorë të zonës kanë ngritur shqetësime për ndikimin e projektit në një zonë me rëndësi të veçantë natyrore, si dhe për çështje që lidhen me transparencën dhe pronësinë. Megjithatë, analiza e përmbajtjeve që qarkullojnë në rrjetet sociale tregon se një pjesë e debatit  po largohet nga këto çështje konkrete. Narrativat që qarkullojnë në internet nuk kufizohen vetëm te Izraeli. Në disa raste, debati për projektin shoqërohet edhe me pretendime për ndërhyrje të aktorëve të huaj, “sulme hibride” apo përpjekje për të sabotuar investimin. Megjithatë, pjesa më e madhe e përmbajtjeve të monitoruara nga Amfora Media lidhen me Izraelin, konfliktin në Lindjen e Mesme dhe pretendimet për vendosjen e kolonëve izraelitë në Shqipëri.

Një shembull tjetër i mënyrës se si debati po zhvillohet në rrjetet sociale lidhet me përdorimin e materialeve jashtë kontekstit. Në një postim në rrjetin social Facebook më 2 qershor, eksperti i sigurisë Ervin Karamuço shkroi se një deklaratë e tij për një protestë të mëparshme ishte ripërdorur për çështjen e Zvërnecit shoqëruar me një titull tjetër. Sipas tij, kjo krijonte përshtypjen e gabuar se deklarata lidhej me zhvillimet rreth projektit, çka ai e cilësoi si pjesë të “sulmeve hibride” në rrjetet sociale që sapo kishin nisur. 

Rastet e përdorimit të materialeve jashtë kontekstit konsiderohen ndër format më të zakonshme të keqinformimit në rrjetet sociale.

“Materialet jashtë kontekstit janë ndër mekanizmat më të zakonshëm të dezinformimit. Video të vjetra, fotografi nga vende të tjera, meme ose pamje pa lidhje direkte me ngjarjen mund të krijojnë një perceptim të rremë, edhe kur nuk përmbajnë informacion tërësisht të pavërtetë”, tha Hasanaliaj.

Sipas saj, edhe kur materiali nuk është domosdoshmërisht i rremë, përdorimi i tij në një kontekst të gabuar mund të krijojë një histori që nuk përputhet me realitetin.

Nga videot e gjeneruara me inteligjencë artificiale te pretendimet për kolonë izraelitë, materialet e nxjerra jashtë kontekstit dhe teoritë mbi faktorë të huaj, debati për Zvërnecin po shoqërohet nga një valë narrativash që shpesh lënë në hije pyetjet themelore mbi projektin. Edhe në mbrojtjen publike që i bëri investimit më 1 qershor nga salla e Kryesisë së Kuvendit, Kryeministri Edi Rama e orientoi debatin te prona private dhe teoritë konspirative që sipas tij shoqërojnë projektin, ndërsa një pjesë e pyetjeve mbi vetë investimin mbeten ende objekt debati publik. 

Edhe në mbrojtjen publike që i bëri investimit më 1 qershor nga salla e Kryesisë së Kuvendit, Kryeministri Edi Rama e orientoi debatin te prona private dhe teoritë konspirative që sipas tij shoqërojnë projektin, ndërsa një pjesë e pyetjeve mbi vetë investimin mbeten ende objekt debati publik. 

Një tjetër shtresë e debatit lidhet me identitetin kombëtar dhe fetar. Në një postim të publikuar më 31 maj nga llogaria në Instagram “Kopshti_i_xhenetit  “,  projekti në Zvërnec krahasohet me konfliktin izraelito-palestinez përmes një fotomontazhi ku flamujt shqiptarë dhe izraelitë vendosen përballë njëri-tjetrit, ndërsa shfaqet mesazhi se “Izraeli tani bën kufi edhe me Shqipërinë”. Teksti shoqërues i referohet mbrojtjes së “tokave shqiptare” dhe përmend shqiptarët “myslimanë e katolikë”, duke e paraqitur projektin jo si një debat mbi mjedisin, pronësinë apo investimin, por si një çështje që lidhet me identitetin kombëtar, fetar dhe kulturor të vendit. 

Këtyre narrativave u shtohen edhe pretendimet për ardhjen e protestuesve me autobusë nga Greqia për të marrë pjesë në kundërshtimin e projektit. Një nga rastet më të përhapura ishte një fotografi e paraqitur në rrjetet sociale si provë se autobusë me protestues grekë po hynin në Shqipëri për protestën e 1 qershorit. Më vonë, verifikimi i kryer nga Faktoje konstatoi se imazhi ishte krijuar me inteligjencë artificiale, duke treguar se edhe përmbajtjet e manipuluara po bëhen pjesë e debatit online rreth Zvërnecit. 

Për Hasanaliajn, në debate të tilla sfida kryesore mbetet dallimi mes fakteve të verifikueshme dhe narrativave që ndërtohen rreth tyre.

“Nga këndvështrimi i gazetarisë së verifikimit të fakteve, elementi më i rëndësishëm mbetet dallimi mes asaj që mund të provohet me dokumente, burime dhe evidenca të verifikueshme, dhe asaj që mbetet interpretim, opinion apo narrativë politike. Në raste të tilla, transparenca mbi burimet dhe verifikimi i materialeve që qarkullojnë në rrjet janë thelbësore për të kuptuar realisht se çfarë po ndodh”, tha ajo. 

 Ndërsa në internet vazhdojnë të qarkullojnë pretendime për Izraelin, kolonët, faktorë të huaj dhe skenarë të tjerë që shkojnë përtej vetë investimit, kundërshtimet ndaj projektit në Zvërnec mbeten të lidhura me ndikimin në mjedis, transparencën e procedurave dhe çështjet e pronësisë. Protestat e banorëve vijojnë, ndërsa Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka kërkuar hetim të plotë për incidentet e regjistruara gjatë protestës së 30 majit.

Në të njëjtën kohë, Kryeministri Edi Rama vazhdon ta mbrojë projektin si një investim strategjik për turizmin shqiptar. Mes zhvillimeve në terren dhe zhurmës që e shoqëron në rrjetet sociale, rasti i Zvërnecit tregon se si një çështje lokale mund të shndërrohet në një debat shumë më të gjerë, ku shpeshherë vëmendja largohet nga faktet që e kanë nxitur atë.

The post Zvërneci dhe kolonët izraelitë: Anatomia e një narrative globale first appeared on Amfora.

Referenca ndaj Costa Navarinos nuk është e rastësishme. Vetëm një ditë më parë, gjatë mbrojtjes publike të projektit në Zvërnec, Rama e përdori resortin grek si shembull për të argumentuar se investimet e mëdha turistike shpesh kundërshtohen para se të shndërrohen në histori suksesi.

Në postimin e tij, Rama rikthen argumentin se kundërshtimet ndaj investimeve të mëdha turistike nuk janë të reja, duke sjellë si shembull Costa Navarinon, një resort që sipas tij u përball me kritika të ngjashme përpara se të kthehej në një histori suksesi.

Eksperti i komunikimit Evarist Beqiri e lexon këtë qasje si pjesë të një teknike të njohur komunikimi, të quajtur “kornizim” (reframing).

“Debati zhvendoset nga pyetja konkrete te pyetja e përshtatshme. Nga ‘A është ky projekt i ligjshëm?’ te ‘A duam ne që Shqipëria të ketë sukses si Greqia?’. Nga procedura te patriotizmi. Nga dokumenti te ëndrra”, tha pedagogu dhe juristi Evarist Beqiri.  

Krahasimi me resortin grek nuk mbeti vetëm te historia e zhvillimit të tij. Gjatë fjalimit të së hënës, Rama e përdori Costa Navarinon si pjesë të një argumenti më të gjerë për ambicien e Shqipërisë për të konkurruar në tregun elitar të turizmit në Mesdhe, duke e lidhur projektin në Zvërnec me shembuj të ngjashëm në rajon.

“Pse duhet të rrimë ne me zili dhe të shikojmë Greqinë për Costa Navarino?”, pyeti Rama gjatë mbrojtjes publike të projektit në Zvërnec.

Në vijim të argumentit të tij, kryeministri solli edhe shembullin e Malit të Zi dhe të Porto Montenegros, duke e paraqitur investimin në Zvërnec si pjesë të një gare më të gjerë rajonale për tërheqjen e turizmit elitar dhe investimeve të mëdha.

“Çfarë do zgjedhim? Do zgjedhim të rrimë ta shikojmë akoma Malin e Zi nga prapa apo do zgjedhim që të parakalojmë edhe Malin e Zi?”, tha ai, ndërsa në një moment tjetër shtoi: “Mund të konkurrojmë ne, duam të konkurrojmë ne me këta?”.

Përmes këtyre krahasimeve, debati për projektin në Zvërnec lidhet me një histori më të gjerë për zhvillimin turistik të Shqipërisë dhe pozicionimin e saj përballë destinacioneve të konsoliduara në rajon.

“Po si mund të jem unë njëherë kundër jush dhe kundër vetes dhe si mund të jenë gazetat e Greqisë aleatët tuaj në mbrojtjen e mjedisit të Shqipërisë?”, tha Rama.

Kryeministri iu referua disa herë raportimeve në mediat greke dhe i lidhi ato me debatin që po zhvillohet në Shqipëri për projektin në Zvërnec.

Në këtë mënyrë, debati nuk paraqitet më vetëm si një përplasje rreth një projekti konkret turistik. Ai lidhet me një narrativë më të gjerë, sipas së cilës Shqipëria po hyn në një nivel të ri të konkurrencës turistike në Mesdhe dhe për këtë arsye po tërheq vëmendje edhe përtej kufijve të saj.

Diskutimi i Ramës për Zvërnecin u zhvillua në mbledhjen e grupit parlamentar të Partisë Socialiste, ku ai mbajti një fjalë të gjatë në mbrojtje të projektit. Takimi nuk u zhvillua në formën e një konference për shtyp apo një debati publik me gazetarë, ekspertë dhe grupet që kundërshtojnë projektin.

Forma e zgjedhur për këtë komunikim ka ngjallur reagime edhe në debatet publike. Në një reagim në rrjetet sociale drejtori i Institutit të Studimeve Politike, Afrim Krasniqi, argumentoi se një mbledhje e grupit parlamentar nuk mund të konsiderohet llogaridhënie publike.

“Kryeministri nuk mund ta trajtojë mbledhjen në grupin parlamentar të partisë së tij si llogaridhënie. Ajo formë është një mesazh tjetër se partia vijon të jetë mbi shtetin”, shkroi Krasniqi në rrjetet sociale. 

“Transparenca si armik i zhvillimit”

Teksa kryeministri Edi Rama foli gjatë për Costa Navarinon, konkurrencën turistike dhe raportimet në mediat greke, një pjesë e pyetjeve që kanë dominuar debatin publik mbeten pa përgjigje përfundimtare, pasi vetë kryeministri argumentoi se projekti arkitektonik dhe studimi mjedisor nuk janë përfunduar ende.

Organizatat mjedisore, aktivistët dhe qytetarët që kundërshtojnë projektin nuk kanë argumentuar se Shqipëria nuk duhet të zhvillojë turizmin apo të tërheqë investime të mëdha. Kundërshtimet e tyre janë përqendruar te mënyra se si projekti do të ndërhyjë në territor, ndikimi që mund të ketë në ekosistemin e zonës dhe garancitë që ofrohen për mbrojtjen e mjedisit.

Sipas Beqirit, kundërshtimet ndaj projektit nuk janë ngritur rreth turizmit luksoz në vetvete, por rreth pyetjeve që lidhen me procedurat, zonën e mbrojtur, dhunën ndaj protestuesve dhe procesin e vendimmarrjes.

“Protestat nuk janë për turizmin luksoz. Janë për telat me gjemba, dhunën, zonën e mbrojtur dhe vendimmarrjen okulte. Këto janë pyetje procedurale dhe ligjore. Të mprehta, të dokumentuara, të verifikueshme”, tha ai.

Po ashtu, protestuesit kanë kërkuar më shumë transparencë mbi dokumentacionin e projektit, procesin e vendimmarrjes dhe mënyrën se si do të balancohen interesat ekonomike me mbrojtjen e një prej zonave më të ndjeshme natyrore në vend.

Një vështrim mbi vendndodhjen e Costa Navarinos në raport me Lagunën e Gialovës në Greqi tregon se resorti që solli Rama si shembull nuk është ndërtuar mbi vetë sistemin lagunor. Kompleksi ndodhet në të njëjtin rajon me lagunën dhe plazhin Voidokilia, por zhvillohet në një territor të veçantë nga vetë laguna.

Kjo e bën të rëndësishme pyetjen se deri në çfarë mase Costa Navarino dhe Zvërneci janë raste të krahasueshme, jo vetëm nga pikëpamja ekonomike, por edhe për raportin që secili projekt ka me territorin ku zhvillohet.

Edhe ekspertët e mjedisit vënë në dukje se resorti grek nuk ndodhet brenda zonës së mbrojtur pranë Lagunës së Gialovës, por jashtë kufijve të saj.

“Nuk ka pothuajse asgjë ngjashmëri. Mbi të gjitha, ai resort nuk është ndërtuar në kufijtë e zonës së mbrojtur. Është afër zonës së mbrojtur, por nuk është brenda saj, pra është respektuar rregulli në zonë të mbrojtur”,  tha Aleksandër Trajçe, drejtor ekzekutiv i Shoqatës për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA).

Vetë Rama e përdor Costa Navarinon si provë se projektet e mëdha turistike mund të bashkëjetojnë me natyrën. Por në fjalën e tij ai nuk u ndal te mënyra se si është realizuar ky ekuilibër në Greqi, cilat kufizime janë vendosur në territor dhe cilat elemente të modelit grek mund të konsiderohen të krahasueshme me rastin e Zvërnecit.

Beqiri argumenton se vetë krahasimi me Costa Navarinon kërkon më shumë sesa referenca te suksesi ekonomik i resortit.

“Costa Navarino nuk është thjesht një resort. Është rezultat i dekadave planifikimi, studimesh mjedisore, konsultimi lokal dhe monitorimi afatgjatë. Krahasimi i plotë do të kërkonte të njëjtat standarde, jo vetëm të njëjtat ambicie”, tha ai.

Sipas tij, nëse Costa Navarino paraqitet si model, atëherë duhet të krahasohen edhe transparenca publike, konsultimi me komunitetin, studimet mjedisore dhe mekanizmat e monitorimit.

Eksperti Trajçe argumentoi se edhe procesi i zhvillimit të Costa Navarinos është i ndryshëm nga ai që po diskutohet për Zvërnecin.

“Ai projekt ka marrë vite për t’u zhvilluar. Procedurat, studimet dhe konsultimet janë kryer përpara se të fillonte zbatimi në terren. Krahasimi me Costa Navarinon mund të merret si shembull se si duhet bërë një projekt i tillë, por jo si argument për të justifikuar rastin e Zvërnecit”, tha ai për Median Amfora.

Kjo e zhvendos krahasimin nga rezultati final i resortit grek te procesi që e prodhoi atë.

Ndërsa garantoi se Zvërneci nuk ka ende një projekt arkitektonik të miratuar dhe se studimi mjedisor nuk është përfunduar, Rama paraqiti me siguri përfitimet që sipas tij do të sjellë investimi. Gjatë fjalës së tij ai foli për një projekt me vlerë 4 miliardë euro, 10 mijë vende pune dhe një ndikim të rëndësishëm në ekonominë shqiptare, duke e përshkruar si një investim që mund ta çojë vendin në “Ligën e Kampionëve” të turizmit global.

Kjo ndodh në një moment kur debati për Zvërnecin po shtrihet përtej polemikave publike. Të hënën, SPAK konfirmoi se ka nisur verifikime lidhur me çështjen e projektit, duke i shtuar një dimension të ri diskutimit që prej ditësh dominohet nga përplasjet politike, protestat dhe narrativat mbi zhvillimin turistik të vendit.

Sipas ekspertëve, debati për Zvërnecin nuk është debat parimor “pro” ose “kundër” zhvillimit. 

“Është një debat mbi mënyrën e zhvillimit dhe mbi balancën midis investimit, transparencës dhe mbrojtjes së interesit publik”, tha Beqiri. 

Përtej krahasimeve me Costa Navarinon, Malin e Zi apo konkurrencën rajonale, pyetjet që mbeten të hapura lidhen me vetë projektin: si do të ndërtohet, cili do të jetë ndikimi i tij real në territor dhe çfarë do të tregojë studimi mjedisor që ende nuk është paraqitur. Këto janë pikërisht çështjet që do të përcaktojnë nëse krahasimi me modelin grek është i qëndrueshëm apo mbetet thjesht pjesë e narrativës politike që shoqëron debatin.

“Pyetja është nëse narrativa po zëvendëson përgjigjet. Nëse kornizimi po zëvendëson dokumentin. Nëse Costa Navarino po zëvendëson studimin mjedisor”, tha ai.   

The post Nga Zvërneci te “Costa Navarino”, si po e zhvendos Rama debatin first appeared on Amfora.

Por ndërsa Rama e ndërtoi mbrojtjen e projektit mbi argumentin e pronës private, debati publik ka kohë që është zhvendosur në një terren tjetër. Protestuesit, gazetarët, ekspertët dhe institucionet nuk po pyesin nëse Shqipëria ka nevojë për investime, por nëse janë respektuar procedurat, çfarë ndikimi do të ketë projekti në zonën e mbrojtur të Nartës dhe pse ka ende kaq pak transparencë mbi një nga investimet më të kontestuara të viteve të fundit.

I rrethuar nga ministrat, drejtuesit politikë dhe deputetët socialistë, Rama e paraqiti kundërshtimin ndaj projektit jo thjesht si debat mbi një investim të vetëm, por si sfidë ndaj modelit të zhvillimit që ai pretendon se po ndërton prej vitesh. Në argumentimin e tij, gjatë më shumë se një ore fjalim Zvërneci u shfaq si pjesë e ambicies për ta futur Shqipërinë në hartën e turizmit elitar dhe jo si një konflikt mbi një resort të ri.

“Çfarë më duhet pushteti dhe karrigia, nëse unë duhet të heq dorë nga vizioni që kam ndarë me ju gjithë këto vite… Heq dorë nga ambicia për ta bërë Shqipërinë një vend që të mos ketë zili askënd”, tha kryeministri Rama. 

 Nëse vizioni për zhvillimin ishte shtylla e parë e argumentimit të Ramës, prona private ishte shtylla e dytë. Gjatë gjithë fjalës së tij, kryeministri u rikthye vazhdimisht te fakti se toka ku parashikohet të zhvillohet projekti nuk është pronë shtetërore, duke argumentuar se shteti nuk ka rol në negociatat mes investitorëve dhe pronarëve. Pikërisht mbi këtë argument ai ndërtoi një pjesë të konsiderueshme të mbrojtjes së projektit.

“Për projektin e Zvërnecit, duhet të shikoni pronat dhe pronarët, pasi nuk kemi tokë shtet aty. Copëza që mund të jenë shtet, janë krejtësisht të papërfillshme”, tha Rama. 

Por argumenti i pronës private nuk është arsyeja pse debati për Zvërnecin ka dalë prej javësh nga kufijtë e një investimi turistik. Kundërshtimet ndaj projektit u intensifikuan pas ndërhyrjeve në terren në zonën e Nartës, ku aktivistë, banorë dhe organizata mjedisore ngritën shqetësime për ndikimin e mundshëm në një nga ekosistemet më të rëndësishme të bregdetit shqiptar. 

Shoqata për Mbrojtjen dhe Ruajtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) dhe organizata “EuroNatur”kanë paralajmëruar për rreziqet që sipas tyre i kanosen zonës së mbrojtur dhe kanë kërkuar transparencë të plotë mbi dokumentacionin mjedisor dhe procedurat që po ndiqen për projektin. Situata u përshkallëzua gjatë fundjavës, kur pamjet e një protestuesi të tërhequr zvarrë nga punonjës të një kompanie private sigurie në sy të policisë shkaktuan reagime të forta publike dhe e zhvendosën debatin nga vetë projekti te mënyra se si po trajtohej kundërshtimi qytetar. Një ditë më pas, protesta u zhvendos edhe në Tiranë, ku aktivistë, ambientalistë dhe qytetarë kërkuan ndalimin e ndërhyrjeve në zonën e mbrojtur, transparencë për projektin dhe përgjegjësi për dhunën e ushtruar ndaj protestuesve, duke e kthyer çështjen nga një debat lokal në një kauzë me jehonë kombëtare.

Përballë kundërshtimeve, Rama argumentoi se debati publik është mbushur me dezinformim, teori konspirative dhe frikëra të pabazuara. Në disa raste, ai sugjeroi se qytetarët janë manipuluar nga narrativa që sipas tij nuk kanë lidhje me projektin real, duke e paraqitur kundërshtimin jo si reagim ndaj procedurave apo ndikimit mjedisor, por si pasojë e keqinformimit dhe instrumentalizimit politik.

“Është përhapur kudo legjenda se shteti po i fal tokë Izraelit për të sjellë palestinezët në Zvërnec, apo se aty janë disa rusë që do të ndërtojnë pallate”, tha Rama. 

Megjithatë, ndërsa kritikoi teoritë konspirative që sipas tij po qarkullojnë rreth projektit, Rama nuk ngurroi të sugjeronte se kundërshtimi ndaj investimit po ushqehet edhe nga interesa që nuk e duan suksesin e Shqipërisë si destinacion turistik dhe ekonomik. Në disa momente, ai e paraqiti debatin si pjesë të një përpjekjeje më të gjerë për të penguar projektet që sipas tij mund ta çojnë vendin në një tjetër nivel zhvillimi.

“Kjo është konkurrencë. Kemi hyrë në një territor shumë të ndryshëm nga ai ku kemi qenë”, tha Rama. 

Një nga pjesët më interesante të fjalimit ishte sqarimi i Ramës mbi fazën në të cilën ndodhet projekti. Kryeministri argumentoi se investimi nuk ka ende një projekt arkitektonik të miratuar dhe se studimi mjedisor vazhdon të përgatitet nga grupet ndërkombëtare të angazhuara nga investitorët. Megjithatë, pikërisht ky proces i papërfunduar ka ushqyer një pjesë të shqetësimeve publike, pasi ndërkohë zona është rrethuar dhe janë kryer ndërhyrje që kanë krijuar perceptimin se projekti po ecën më shpejt se transparenca që duhet ta shoqërojë.

“Kam parë imazhe të projektit, projekti i vjetër është rrëzuar nga administrata shqiptare. Jo se ishte i keq, por ne donim më shumë… Në 2024 nuk u miratua një projekt arkitektonik dhe sot që flasim nuk ka një projekt arkitektonik të miratuar”, tha kryeministri. 

Për të kundërshtuar pretendimet se kanë nisur punime për ndërtimin e resortit, Rama këmbënguli se ndërhyrjet e deritanishme lidhen me studimet paraprake dhe jo me zhvillimin e vetë projektit. Por pikërisht gardhi, makineritë dhe kufizimi i aksesit në zonë janë bërë simboli i kundërshtimit qytetar, duke krijuar hendekun mes asaj që qeveria e konsideron një fazë teknike dhe asaj që protestuesit e shohin si fillimin e një procesi me pasoja të pakthyeshme.

“Leja e infrastrukturës në prill 2026 është dhënë për vendosjen e pajisjeve të përkohshme që do përdoren për studimin e biodiversitetit të lagunës… për këtë u dha leja, u bë rrethimi”, tha Rama. 

Organizatat PPNEA dhe “EuroNatur“ kanë paralajmëruar se zhvillimi i planifikuar në Nartë rrezikon habitatet natyrore, korridoret migratore të shpendëve dhe integritetin ekologjik të një zone që gëzon status të mbrojtur kombëtar dhe ndërkombëtar. Organizatat kanë kërkuar ndalimin e ndërhyrjeve në terren, publikimin e plotë të dokumentacionit mjedisor dhe një proces transparent vendimmarrjeje përpara se projekti të avancojë më tej.

Shqetësime të ngjashme kanë ngritur edhe akademikë dhe ekspertë të planifikimit urban. Në një deklaratë publike, trupa akademike dhe përfaqësia studentore e Universitetit Polis nuk u shprehën kundër investimit në vetvete, por kërkuan transparencë dhe përgjigje institucionale për një sërë çështjesh që sipas tyre mbeten të paqarta. Nga respektimi i kufijve të zhvillimit të parashikuar në Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë, te ndikimi mbi biodiversitetin, përputhshmëria me Planin e Përgjithshëm Vendor të Vlorës, detyrimet ndërkombëtare të Shqipërisë dhe procedurat për ndryshimin e përdorimit të tokës, deklarata ngre një seri pyetjesh që kërkojnë përgjigje publike dhe të dokumentuara.

Akademikët kërkojnë që institucionet përgjegjëse të publikojnë dokumentet, analizat dhe vendimet mbi të cilat po mbështetet projekti, duke argumentuar se një investim me ndikim të tillë nuk mund të zhvillohet pa dialog publik dhe pa përfshirjen e komuniteteve lokale.

Kërkesa për më shumë transparencë nuk është e vetmja pikë ku përplasen kritikët e projektit me qeverinë. Në mbrojtje të investimit, Rama argumentoi gjithashtu se një pjesë e debatit po zhvillohet mbi një realitet të shtrembëruar të gjendjes së zonës, duke këmbëngulur se laguna e Nartës nuk është një ekosistem i paprekur, por një territor që prej vitesh përballet me probleme serioze.

 “Laguna është në pikë të hallit,” tha Rama.

Megjithatë, kjo deklaratë ngre një tjetër pyetje që nuk mori përgjigje gjatë fjalimit. Nëse një nga zonat më të rëndësishme të mbrojtura në vend ndodhet vërtet në një gjendje të tillë, atëherë lind natyrshëm pyetja mbi përgjegjësinë e institucioneve që kanë pasur për detyrë mbrojtjen, menaxhimin dhe rehabilitimin e saj gjatë gjithë këtyre viteve.

Kundërshtimet ndaj projektit nuk janë kufizuar vetëm te protestat qytetare. Një investigim i Rrjetit Ballkanik për Gazetari Investigative (BIRN Albania) hodhi dritë mbi historikun e pronësisë së tokave në Zvërnec, duke ngritur pyetje mbi procedurat, kompanitë e përfshira dhe vendimmarrjen që i hapi rrugë investimit.

Shqetësimet për projektin kanë marrë edhe një dimension ndërkombëtar. Përmes një peticioni të drejtuar Qeverisë së Shqipërisë, Komisionit Europian, Parlamentit Europian dhe organizatave ndërkombëtare mjedisore, aktivistë dhe qytetarë kanë kërkuar mbrojtjen e zonës së Vjosë-Nartës, duke paralajmëruar se ndërhyrjet e planifikuara mund të cenojnë një territor me rëndësi të veçantë ekologjike dhe status të mbrojtur.

Në përpjekje për ta vendosur debatin përtej kufijve të Zvërnecit, Rama argumentoi se Shqipëria ndodhet përballë një zgjedhjeje strategjike mes tërheqjes së investimeve të mëdha dhe humbjes së mundësive që vende të tjera të rajonit kanë ditur t’i shfrytëzojnë. Për ta ilustruar këtë, ai iu referua vazhdimisht Malit të Zi dhe transformimit që sipas tij sollën investimet e mëdha në turizëm.

“Çfarë do zgjedhim, të shohim Malin e Zi nga mbrapa apo ta parakalojmë?”, tha Rama.

Debati për Zvërnecin mori një tjetër dimension të hënën, kur Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) konfirmoi se po kryhen hetime lidhur me projektin që ka nisur të zbatohet së fundmi për ndërtimin e resorteve në Zvërnec, në zonën e mbrojtur Pishë-Poro-Nartë.

Zona e Zvërnecit dhe laguna e Nartës përfaqësojnë një nga pasuritë më të rëndësishme natyrore të bregdetit shqiptar, me biodiversitet të pasur, habitate për shpendët migratorë, ligatina me rëndësi ndërkombëtare, peizazhe unike natyrore dhe një trashëgimi kulturore e historike që shtrihet përtej kufijve të zonës së mbrojtur.

Në fund, fjalimi i Ramës nuk e mbylli debatin për Zvërnecin. Nga protestat qytetare te organizatat mjedisore, akademikët, media investigative dhe SPAK-u, pyetjet mbi projektin vazhdojnë të kërkojnë përgjigje. Dhe sa më shumë që debati zgjerohet, aq më e vështirë bëhet që ai të reduktohet vetëm te argumenti i pronës private.

The post Rama fshihet pas pronës private, pyetjet për Zvërnecin mbeten pa përgjigje first appeared on Amfora.

Dëshira për të njohur vetveten, botën dhe Gjithësinë përbën trinitetin e zanafillor të njerëzimit. Ky trekëndësh barabrinjës Njeri-Njerëzim-Krijues, i cili ka në qendër dhe në çdo kënd të tij njeriun përbën një nga tematikat më të larmishme për të shkruar e për të krijuar ekuacione filozofiko-letrare. Vlen të shkruhet deri në trajtat e një misioni sublim për hir të një qëllimi të vetëm: Rizgjimin e njeriut kozmik nëpërmjet rikthimit të rëndësisë së ëndrrës.

Koncepti i rizgjimit të njeriut kozmik përbën një shtrirje të gjatë shtjellimi për të cilën do të nevojitej një hapësirë e tërë, e veçuar nga tema që po trajtojmë por vlen të thuhet që vendosja e këtyre dy koncepteve si më sipër në vëmendjen e lexuesit arrin të krijojë një ide paraprake për qasjen në të cilën do të trajtohet ëndrra: Si një dhuratë e Hyjnisë për bijtë e tij të cilët nuk janë gjë tjetër veçse njerëz kozmikë.

Lipset të evidentojmë ndarjen e njeriut modern në: njeriun e shpirtit të etur për ndërmjetësim; njeriun e shpirtit të gnosis-it dhe njeriun e shpirtit shkencor.

Njeriu i shpirtit të etur për ndërmjetësim është huazuar pikërisht ai njeri, shpirti i të cilit e ka domosdoshmërisht të nevojshëm, shpirtin ndërmjetësues, i cili i ofron frymën e shenjtë:

“Ajo qe zakonisht dhe pergjithësisht quhet ‘fe’ ështe çuditërisht së tepërmi një zëvendësues, prandaj unë pyes veten seriozisht nëse kjo lloj “feje”, të cilën preferoj ta quaj kredo, ka vërtet nje funksion të rendësishëm në shoqërinë njerëzore. Zevendësimi ka qëllimin e qartë të vënies, në vend të përvojës së drejtpërdrejtë, të një zgjedhjeje simbolesh të përshtatshme, të veshura me nje dogmë solide dhe një ritual të organizuar mirë. Kisha katolike i ruan këto me anë të autoritetit të saj të pakundërshtueshëm, Kisha protestante (nëse ky term mund të përdoret ende) nëpërmjet insistimit mbi besimin dhe mesazhin ungjillor. Për aq sa funksionojnë këto dy parime, njerëzit janë të mbrojtur e të ruajtur efektivisht kundër pervojës së drejtpërdrejtë fetare. Edhe nëse u ndodh diçka e tillë, ata mund t’i referohen Kishës, sepse ajo do ta dinte nëse përvoja erdhi nga Zoti apo nga djalli, nëse duhet pranuar apo refuzuar.” (Jung, “Psikologjia dhe besimi”).

Nëpërmjet kësaj metodologjie, fryma e shenjtë vjen nëpërmjet doktrinës, simbologjisë dhe imazherisë së fiksuar në ndryshim nga njeriu i shpirtit të gnosis-it, i cili e tejkalon simbologjinë teologjike masive dhe imazherinë fikse nëpërmjet përvojës individuale.

Njeriu i shpirtit të gnosis-it, i cili nga vetë termi gnosis (njohje e drejtpërdrejtë) është huazuar njeriu i përvojës së drejtëpërdrejtë hyjnore. Kjo përvojë, e servirur në një formë a në një tjetër, për vetë faktin që kemi të bëjmë me përvojën tonë individuale është unike në llojin e saj. Duhet theksuar që me përvojë të drejtpërdrejtë duam të definojmë një përvojë të një metodologjie individuale të diktuar nga një sërë faktorësh, siç është intuita, që (ose e cila) zhvillohet në një terren (ose oaz) të përbashkët për të gjithë njerëzimin.  Një ndër faktorët përbërës të përvojës së drejtëpërdrejtë është ëndrra.

Ëndrra është toka mëmë e imazherisë së pakushtëzuar nga vetëdija, egoizmi apo besimi fetar. Rëndësinë e ëndrrës e gjejmë të trajtuar në tekstet artistike, psikoanalizë, misticizëm, hebraizëm etj.

Interpretimi që unë zgjedh të besoj, intuitivisht, është pikërisht ai i psikanalizës me përfaqësues Carl Jung dhe Erich Fromm të cilët do të jenë edhe referencat dominuese të këtij shkrimi.

Në ndryshim nga dy ndarjet e mësipërme të njerëzimit qëndron lloji i tretë i njeriut, i cili është njeriu i shpirtit shkencor. 

Njeri i shpirtit shkencor është huazuar njeriu patologjik i epokës moderne: i parasë, racionalizmit, dhe teknologjisë.  Në hyrje të veprës “Gjuha e harruar” të Erich Fromm gjendet përshkrimi i saktë i njeriut modern: “Nëse është e vërtetë që njeri i zgjuar është, para së gjithash, ai që ka aftësinë për t’u habitur, atëherë ky pohim është një koment

mjeran lidhur me mendjen e njeriut të sotëm. Me gjithë meritat e kulturës sonë të lartë e të arsimimit të përgjithshëm, ne e kemi humbur këtë dhunti, aftësinë për t’u habitur. Thuhet se gjithçka eshtë e njohur

tashmë-nëse jo prej nesh, te paktën, për ndonjë specialist, të cilit i takon të dijë atë që ne nuk e dimë. Dhe me të vertetë, të habitesh sikur ndien njëfarë shqetësimi quhet shenjë e inteligjencës së ulët.

Madje edhe fëmijët habiten më të rrallë ose, të paktën, mundohen të mos e shfaqin atë. Me kalimin e moshës kjo aftësi humbet

gradualisht krejtësisht. Ne mendojmë se më e rëndësishme është të gjejmë pergjigjen e saktë, kurse të besh pyetjen e drejtë nuk është aq thelbesore” (2009).

Patologjia e njerëzimit modern është e përfaqësuar nga rënia e besimit dhe zhvillimi të një shkence teknike dhe tepër njerëzore. “Shkenca, mjaft çuditërisht, nisi praktikisht me zbulimin e ligjeve astronomike, gjë e cila perfaqësonte stadin e parë në despiritualizimin e botës” (Jung, 2003).

Çfarë e bashkon një njeri shkencor me një njeri religjioz? Po një indian me një gjerman? Po një ndërtues të kullës së Babelit me një krijues të inteligjencës artificiale?

Shpërbërja e njerëzimit ka qenë gjithmonë një qëllim i ardhur nga jashtë (ego) ndërsa bashkimi i tyre ka qenë, është dhe do të jetë një qëllim i ruajtur brenda njeriut. Është pikërisht ky pikëtakim interior i cili ka kuriozuar antikitetin, mesjetën, rilindjen dhe epokën moderne të dixhitalizimit

II

Në këtë pikë të shkrimit vlen të citohet postulati hermetik “Si brenda dhe jashtë” për të evidentuar qasjen në të cilën do të trajtohet kjo pjesë e dytë. Në këtë pjesë  do të “jetojmë” në një ëndërr në të cilën ju do të jeni spektatorë të një bashkëbisedimi me Carl Gustav Jung.

Nën dritën e qiririt flakërues e mendjes së hapur për njohuri, ja tek shohim figurën madhështore të zbërthyesit të mendjes kolektive. 

-Mirëseerdhët në ëndrrën time, i nderuari Carl.

Carli nuk shpenzon asnjë grimcë të zërit të tij. Ai sheh orën. Ora dikton: Shtatë minuta.

-Nuk është ëndrra e parë lucidale që shoh. E para ëndërr erdhi natyrshëm tek unë. Ndjeva një energji dhe i thashë: “Ti erdhe në ëndrrën time”.

Carli miratoi me kokë. E dinte për çfarë bëhej fjalë.

-Të parës ëndërr nuk i kushtova mjaftueshëm rëndësi por ishte pikërisht ajo ëndërr që pasoi vizione hipnogogjike dhe ëndrra të tjera. Vizioni i parë erdhi në janar të këtij viti. Një imazheri e gjallë e cila mund të shihej vetëm nga vëzhgimi periferik. Sapo u përpoqa ta shoh me vëzhgim qendror, imazhi u zhduk.

Carli buzëqeshi dhe miratoi me kokë.

– Ndjej të të them që kam biseduar shpesh me ty. Të kam ndjerë ty. Përgjigjet që kam kërkuar më janë dorëzuar nga ligji akazual i sinkronicitetit, nëpërmjet teje. Këtë herë kam nevojë të të risjell nëpërmjet meje, si një kanal, në shoqërinë e vitit 2026. Shumë prej tyre gjenden të braktisur në dhimbjet dhe panjohuritë e tyre. Neurozat vërshojnë. Harmonia mungon. Në fillim bota e ëndrrave u shpërfill ndërsa tani përbuzet e përqeshet.

– Paragjykimi tejet i zakonshëm kundër ëndrrave është vetëm njëra prej simptomave të një nënvleresimi shumë më serioz te shpirtit njerëzor në përgjithësi. Zhvillimi i mrekullueshëm i shkencës dhe teknikës është kundërbalancuar, nga ana tjetër, nga një mungesë tmerruese mençurie dhe analize të vetvetes. Frojdi shpjegon ëndrrën thjesht si një fasadë, pas së cilës diçka është fshehur me kujdes. Unë jam dyshues ndaj pohimit se ëndrra është diçka tjetër prej asaj që duket. Më shumë prirem t’i referohem nj ë autoriteti tjetër hebre, Talmudit, i cili thotë: “Ëndrra eshtë interpretimi i vetvetes”. Ëndrra shihet kur vetëdija dhe vullneti janë shuar në një masë të madhe. Rrallë ndodh që ëndrrat janë vetëm pozitive ose vetëm negative. Rregullisht, gjenden të dy aspektet, po zakonisht njëri eshte më i fortë se tjetri. 

-A ekziston një vazhdimësi midis ëndrrave, ashtu siç ekziston një vazhdimësi në vetëdije?

-Kurrë, nëse kam mundësi, nuk e interpretoj një ëndërr të izoluar. Si rregull, një ëndërr i përket një serie. Sikurse ekziston një vazhdimësi në vetëdije, pavarësisht nga fakti se ajo ndërpritet nga gjumi, ka mundësi që një vazhdimësi të ekzistojë edhe në proceset e pavetëdijes dhe ndoshta më tepër se sa në ngjarjet e vetëdijes. Sidoqoftë, përvoja ime eshtë në favor të mundësisë që ëndrrat janë hallkat e dukshme të një zinxhiri ndodhish të pavetëdijshme. Nese duam ndonje dritë mbi çështjen e arsyeve më te thella të ëndrrës, duhet të kthehemi pas në seri dhe të zbulojmë se ku e ka ajo pozicionin në zinxhirin e gjatë të të gjithë sasisë së ëndrrave.

-Kam mbërritur në konstatimin që marrëdhënia konstante e ndërtuar midis ëndrrës dhe ëndërruesit e bën këtë të fundit të njohë një aspekt tjetër të tij, pavetëdijen. Fill pasi bëhet i vetëdijshëm për këtë marrëdhënie, ëndërruesi fiton të drejtën të kultivojë aftësinë për të bërë të pavetëdijshmen të vetëdijshme. Sigurisht që është një punë e dyfishtë, e cila kërkon vite të tëra studimesh dhe kërkimesh. Këto vite kërkimi dhe transformimi e bëjnë subjektin zotërues të vetëvetes, ashtu siç Nietzsche thotë që instiktet duhet të jenë në dispozicionin e individit dhe jo individi në dispozicionin e instikteve.

-Detyra ime përfundon këtu. Mos harro: Derisa ta bësh të pavetëdijshmen të vetëdijshme, ajo do të drejtojë jetën tënde dhe ti do ta quash fat.

Zgjohem. Ora shënon shtatë.

III

T’i dorëzohesh mbretërisë së ëndrrave është një stad shpirtëror i cili kërkon një zemër të hapur për tu përballur me gjithëçka që njohim dhe do të njohim. Të shkruash për ëndrrat si një përvojë shpirtërore, e transformuar më pas në një mision ekzistencial, kërkon më tepër se një zemër të hapur. Të duhet të jesh një “I marrë” nën ndikimin e kafshimit të qenit. Një “I marrë” i cili nis dhe përmbyll. 

Lehtësisht çdokush do të drejtonte pyetjen në dukje naive por thelbësore: Përse më duhet të merrem me botën e ëndrrave?

Me po të njëjtën lehtësi, do t’i ofroja këtë përgjigje: Sepse të gjithë njerëzimin e bashkon procesi i të ëndërruarit, i cili përfaqëson aspekte të pavetëdijes sonë kolektive. Çarja midis vetëdijes dhe pavetëdijes krijon konfliktin e brendshëm, i cili pasqyrohet në ëndrrat tona. Në mungesë të dijes së nevojshme për zbërthimin e këtyre ëndrrave, ato janë konsideruar të pavlera por në realitet secili prej nesh është ndikuar dhe udhëzuar nga një ëndërr apo është frikësuar nga një makth. Këto ndjesi ndikojnë në jetën tonë të përditshme, pra në vetëdijen tonë. Gjendja e brendshme kaotike pasqyrohet në përditshmërinë tonë ashtu siç qetësia e brendshme harmonizon veprimtarinë tonë fizike. Njohja e elementëve tanë progresivë dhe atyre regresivë na ndihmon të zgjidhim konfliktin e brendshëm dhe të harmonizojmë të vetëdijshmen me të pavetëdijshmen. Për ta bërë këtë, na nevojitet një udhërrëfyese si ëndrra -dhurata e Hyjit për bijtë e tij- e cila përmbush apo nxjerr në pah deficensat e “personazhit” që kemi krijuar për botën e jashtme. Nuk mund te mohohet fakti, që për të arritur një njohje sado të vogël të botës së ëndrrës nevojitet të thellohemi në studimet psikologjike dhe pse jo, edhe përtej psikologjisë. Sigmund Freud, Erich Fromm dhe Carl Jung janë disa nga referencat kyçe për tu njohur me botën tonë të brendshme. 

“Ëndrrat ndihmojnë në vetërregullimin e psikikës duke nxjerrë automatikisht gjithçka të ndrydhur, të panjohur apo të lënë në errësirë, domethënia e tyre kompensuese shpesh nuk vihet re menjeherë, sepse ne akoma kemi njohuri shumë të paplota mbi natyrën dhe nevojat e psikikës njerëzore” (Jung, 2002).

Për epokën në të cilën jetojmë, njohja e botës së brendshme duhet të jetë eksluzivitet i profesionistëve të fushës së psikologjisë. Njohuritë e duhura dhe përgjigjet e sakta mund dhe duhet të vijnë vetëm prej tyre. Sidoqoftë pedanteria shkencore nuk ishte asnjëherë e aftë të tejkalonte vetveten për të njohur larmishmërinë e psikikës. Për këtë arsye, ëndrra si dimension simbolik i psikikës, u konsiderua si relike e besimeve arkaike, e cila nuk përbën asnjë dobishmëri për mekanizmin industrial global (përfshirë edhe shkencën). Sërish njerëzit ëndërrojnë me të njëjtat simbolika që kanë ëndërruar paraardhësit tanë primitivë! Dhe ndoshta vetëm “I marri” zotëron forcën për të vallëzuar në rrethin e zjarrtë të rendit dhe të kaosit, të logjikës (arsyes) dhe intuitës, të yin dhe yang-ut. Prej këtij vallëzimi, “I marri” ndërmerr një udhëtim shpirtëror i cili reflektohet në të treja dimensionet e ekzistencës: “Njeriu mëson të ndiejë farën e jetës së ardhshme në tokë brenda ëndrrës.

Në jetën e zgjuar ne jemi të lidhur me botën e jashtme; ndërsa në ëndërr, ne gjendemi tashmë në një gjendje ku ajo që ende do të vijë në ekzistencën tokësore mund të përjetohet në formë pamore dhe simbolike” (Steiner, 1904).

Nga pavetëdija në vetëdije: “I marri” udhëton drejt vetvetes, për hir të vetes, njerëzimit dhe Universit pasi mësimi i çdo përvoje asimilohet së brendshmi. Në të kundërt ai jeton një jetë të skllavëruar dogmatike, i shkëputur nga vetja e tij më e lartë. Ëndrra është hapësira e komunikimit me veten tonë më të lartë, vendi ku shpirti ynë pikëtakohet me shpirtin universal, Ayala (sanskritisht).

The post Ëndrra: Nga “asgjëja” në gjithçka first appeared on Amfora.

“Nga tërësia e provave të administruara rezulton se të pandehurit, Erdit Hazizaj, Shkëlzen Ruska dhe Ervis Alisinaj, në vazhdimësi, gjatë vitit 2020, në kundërshtim me detyrimet ligjore dhe funksionale, si punonjës policie kanë kryer veprime dhe mosveprime që kanë cenuar rëndë funksionimin e rregullt të strukturave policore, duke mos ndërmarrë masa për parandalimin dhe goditjen e veprimtarive kriminale në kultivimin dhe trafikimin e narkotikëve apo veprime të tjera të kundraligjshme”, shkruhej në njoftimin e SPAK.

Sipas SPAK, hetimet kanë dokumentuar aktivitetin e një grupi të strukturuar kriminal që vepronte në zonën e Sarandës dhe që merrej me transportimin e lëndëve narkotike drejt Greqisë.

“Hetimet kanë dokumentuar rastin e trafikimit, më 7 mars 2020 përmes pikës së kalimit kufitar në Qafë Botë, të një sasie prej 1144.9 kg cannabis sativa të papërpunuar, 4.068 kg cannabis të përpunuar (çokollatë) dhe 0.916 kg cannabis i përpunuar (vaj), me vlerë rreth 1.700.000 euro. Kjo sasi u është sekuestruar dy shtetasve italianë të dënuar në Greqi”, shkroi SPAK.

Sipas SPAK, grupi i trafikantëve nuk vepronte i vetëm. Hetimet tregojnë se drejtuesit e tij kishin krijuar lidhje me punonjës të Policisë së Shtetit, të cilët dyshohet se u jepnin informacione dhe i ndihmonin të shmangnin kontrollet e autoriteteve.

Një prej tyre, sipas hetimeve, dyshohet se është Erdit Hazizaj, i cili në atë kohë ishte specialist në Sektorin e Hetimit në Mbulim pranë Drejtorisë së Forcës së Posaçme Operacionale. Prokuroria pretendon se ai mbështeste drejtuesit e grupit kriminal me informacione dhe këshilla për zhvillimin e aktivitetit të tyre.

Hetimet e SPAK kanë dokumentuar edhe veprimtarinë e një grupi tjetër kriminal në zonën Tepelenë-Gjirokastër, i përfshirë në kultivimin e bimëve narkotike. Sipas dosjes, gjatë një operacioni të zhvilluar në tetor të vitit 2020 u zbuluan dhe u sekuestruan 1360 bimë narkotike të kultivuara nga ky grup.

Prokuroria pretendon se drejtuesi i grupit kishte krijuar lidhje edhe me Shkëlzen Ruskën, i cili në atë kohë shërbente në Drejtorinë Vendore të Policisë Gjirokastër. Sipas SPAK, ai i ofronte drejtuesit të grupit informacione dhe garanci për vijimin e aktivitetit të kundërligjshëm. Përveç shpërdorimit të detyrës, Ruska akuzohet edhe për pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal lidhur me kultivimin e bimëve narkotike.

Ndërkohë, ish-punonjësi i policisë Ervis Alisinaj është dërguar për gjykim për veprën penale të shpërdorimit të detyrës.

The post SPAK çon në gjyq tre ish-policë për lidhje të dyshuara me grupet e drogës first appeared on Amfora.

Me titullin “Për llogari të kujt po i vë zjarrët Aleksandër Trajçe?”, artikulli u shpërnda më pas edhe nga portali “JOQ Albania”, duke gjeneruar reagime dhe debat në rrjetet sociale. Në komentet e publikut shfaqeshin si mbështetje për aktivistin mjedisor, ashtu edhe akuza dhe gjuhë denigruese ndaj tij.

Ndërsa në mediat në internet dhe rrjete sociale publikoheshin akuza dhe insinuata ndaj Aleksandër Trajçes, në terren kishte nisur të zhvillohej një konflikt i hapur për ndërhyrjet në zonën e mbrojtur të Pishë Poro-Nartës në Vlorë. Organizata mjedisore PPNEA denoncoi publikisht punimet në zonë, duke i cilësuar ato të paligjshme për shkak të mungesës së transparencës dhe dokumentacionit publik mbi projektin, ndërsa ngriti shqetësime për dëmtimin e habitateve natyrore, kufizimin e aksesit të qytetarëve dhe raste agresiviteti ndaj aktivistëve dhe gazetarëve gjatë dokumentimit në terren.

Sipas organizatës, publikime të tilla synojnë të largojnë vëmendjen nga konflikti real që po zhvillohet në terren dhe nga denoncimet për ndërhyrjet në zonat e mbrojtura.

“Të gjitha këto zhurmime janë sepse ata e dinë që janë në ilegalitet, e dinë që janë duke bërë gjithçka kundër çdo lloj norme, procesi dhe zbatimi të ligjit. Fillojnë merren me sulme të tilla që të minojnë përpjekjet dhe të shfokusojnë vëmendjen e njerëzve, që të mos merren me problemin, por të merren me individë apo aktorë,” tha Aleksandër Trajçe.

Ai shtoi se organizata nuk dëshiron t’u japë më shumë vëmendje publikimeve të tilla, pasi sipas tij ato janë pjesë e një përpjekjeje për delegjitimimin e zërave kritikë ndaj zhvillimeve që ai i konsideron të paligjshme në zonat e mbrojtura.

Sipas Aleksandër Trajçes, organizata është përballur edhe më herët me forma presioni dhe sulmesh në internet gjatë konflikteve mjedisore, por sipas tij, situata së fundmi është bërë më agresive.

“Në të kaluarën kemi pasur edhe faqe në rrjete sociale që janë hapur thjesht me qëllimin për të na sulmuar dhe më pas janë mbyllur. Çdo lloj zhurmimi tjetër është i qëllimshëm, sepse ata e dinë që janë në gabim dhe po përdorin të gjitha mjetet e mundshme për të mbuluar faktin që janë në gabim,” tha ai për Median Amfora.

Trajçe shtoi se fokusi i organizatës mbetet te mbrojtja e natyrës, zbatimi i ligjit dhe interesi publik, ndërsa debatet që largojnë vëmendjen nga problematikat në terren i konsideron pjesë të një përpjekjeje për të zhvendosur vëmendjen nga çështjet mjedisore.

Publikime të tilla nuk janë raste të izoluara, por pjesë e një narrative që përsëritet sa herë organizatat mjedisore apo individë përfshihen në konflikte për mbrojtjen e zonave natyrore apo mjedisit. Një situatë e ngjashme është regjistruar edhe në Zall-Gjoçaj, një zonë ku prej vitesh aktivistë dhe banorë kundërshtojnë ndërtimin e hidrocentraleve në Parkun Kombëtar të Lurës dhe ekosistemin përreth.

Zall-Gjoçaj dhe “kundërpërgjigjja” në internet

Rasti i Zall-Gjoçajt është një nga shembujt më të qartë të mënyrës se si konfliktet mjedisore në Shqipëri shoqërohen paralelisht edhe me narrativa linçuese dhe tentativa për diskreditimin e personave që reagojnë dhe kundërshtojnë publikisht këto projekte.

Aktivistët që kundërshtuan ndërtimin e hidrocentraleve në zonë raportuan se në shkurt 2026 ishin hapur faqe anonime në “Facebook” dhe “Instagram”, ku publikoheshin video të montuara dhe materiale që, sipas tyre, kishin si qëllim diskreditimin publik të aktivistëve dhe krijimin e presionit psikologjik për të hequr dorë nga kauza e tyre.

“Është më se e vërtetë që sa herë ka nisma në mbrojtje të mjedisit ka kundërpërgjigje edhe në internet”, tha aktivisti Dhimitër Koleci.

Sipas tij, gjatë konfliktit në Zall-Gjoçaj u hapën faqe anonime me emrin e zonës, të cilat publikonin materiale kundër aktivistëve, ndërsa përmbajtjet në rrjetet sociale shoqëroheshin me video të montuara, shpërndarje fotosh dhe sulme personale ndaj tyre.

“Veç ‘luftës’ psikologjike, jemi përballur me këtë fushatë dezinformuese në rrjetet sociale, pasi asgjë nuk ishte reale, por e qëllimshme”, u shpreh ai për Median Amfora.

Prej vitesh, aktivistët e Zall-Gjoçajt janë përfshirë në beteja ligjore dhe publike kundër ndërtimit të hidrocentraleve në zonë, duke ndjekur procese gjyqësore dhe denoncime publike për ndikimin e projekteve në mjedis. Gjatë kësaj periudhe, përveç proceseve gjyqësore dhe padive për “prishje imazhi” nga kompania e hidrocentraleve, aktivistët lokalë janë përballur edhe me intensifikimin e dezinformimit sa herë që konflikti në terren përshkallëzohej.

“I jam drejtuar edhe strukturave të krimit kibernetik, por jo çdo gjë mund të ndiqet me mundësitë që ka komuniteti lokal”, tha Dhimitër Koleci. Sipas tij, një prej faqeve anonime të hapura gjatë konfliktit vazhdon të jetë ende aktive.

Pas rasteve të Zall-Gjoçajt dhe Pishë Poro-Nartës, një tjetër konflikt ku banorët raportojnë presion dhe sulme në internet është ai i Rrjollit, ku kundërshtimi ndaj projekteve turistike është shoqëruar edhe me profile false dhe përmbajtje denigruese në rrjetet sociale.

Rrjolli dhe profilet false në “TikTok”

Një tjetër konflikt i hapur mjedisor që është shoqëruar me tensione në terren është ai i Rrjollit, një zonë bregdetare në Njësinë Administrative Velipojë, ku banorët prej muajsh kundërshtojnë projektet turistike dhe zhvillojnë protesta e procese ligjore për mbrojtjen e tokave që i konsiderojnë të trashëguara nga të parët. Paralelisht me betejën për pronat, banorët thonë se janë përballur edhe me një fushatë shpifjesh dhe presioni në internet, ku nuk kanë munguar etiketimet si “gjobëvënës” dhe gjuha denigruese përmes profileve të rreme në rrjetet sociale.

Sipas banorëve të zonës, gjatë konfliktit janë hapur profile false në rrjetin social “TikTok” që publikojnë përmbajtje që kanë nxitur tensione dhe reagime fyese në internet.

“Deri dhe ‘gjobëvënës’ na kanë etiketuar sa herë që publikojmë reagimet tona apo media raporton protestat në terren. Këto bëhen nga adresa të rreme që dukshëm janë hapur së fundmi,” tha Luciana Koka-Shullani, banore e Rrjollit.

Fotot e publikuara nga banorët tregojnë profile anonime që shpërndajnë video dhe përmbajtje fyese ndaj personave të përfshirë në protestat kundër projekteve turistike në zonë. Në shumë prej rasteve, përmbajtjet nuk fokusohen te debati mbi projektet apo konfliktin për tokën, por te sulmet personale, etiketimet dhe denigrimi publik i banorëve që kundërshtojnë zhvillimet në territor.

Konflikti i Tragjasit është një tjetër shembull i mënyrës se si në mes të përplasjeve për burimet natyrore dhe projektet turistike shfaqen edhe faqe anonime në rrjetet sociale, të cilat prezantohen si burime zyrtare informacioni dhe ndërhyjnë drejtpërdrejt në debatin publik rreth projektit.

Tragjasi dhe faqet anonime në mbështetje të projektit të ujësjellësit

Në Tragjas, ku prej muajsh banorët kundërshtojnë projektin e ujësjellësit që parashikon marrjen e ujit nga burimi Izvor për furnizimin e zonave turistike në bregdetin e Himarës, konflikti në terren është shoqëruar paralelisht me një fushatë intensive në rrjetet sociale.

Një prej faqeve më aktive është ajo me emrin “Ujësjellësi Tragjas/Himarë” në “Instagram”, e cila nisi aktivitetin në shkurt 2025, në periudhën kur konflikti për projektin u përshkallëzua publikisht. Në postimet e saj publikohen vazhdimisht video, materiale dhe përmbajtje propagandistike në mbështetje të projektit, ndërsa në shumë raste kundërshtarët e projektit paraqiten si pengues të zhvillimit apo persona që po manipulojnë komunitetin lokal.

Faqja nuk identifikon publikisht administratorët e saj dhe nuk paraqitet si kanal zyrtar institucional, ndërsa përmbajtjet e publikuara shoqërohen edhe me reklama të sponsorizuara në rrjetet sociale për të rritur shpërndarjen e postimeve.

Në vend që debati të fokusohej te ndikimi i projektit mbi burimet ujore dhe shqetësimet e ngritura nga banorët, përmbajtjet e publikuara në këto faqe shpesh zhvendosnin vëmendjen te sulmet ndaj protestuesve dhe vënia në dyshim e motiveve të tyre.

Nga veriu në jug të vendit, konfliktet mjedisore në Shqipëri mbeten të hapura dhe të shoqëruara me tensione të forta publike. Pavarësisht dallimeve mes rasteve, një element duket se përsëritet në secilin prej tyre: paralelisht me konfliktin në terren zhvillohet edhe një fushatë dezinformimi dhe presioni në internet, ku aktivistët, organizatat mjedisore dhe komunitetet lokale përballen me narrativa diskredituese, profile false, gjuhë denigruese dhe tentativa për të zhvendosur debatin nga çështjet mjedisore te delegjitimimi i personave që i kundërshtojnë këto projekte.

The post Dezinformimi si armë kundër aktivizmit mjedisor first appeared on Amfora.

“Është një element i rëndësishëm i këtij rasti, jo vetëm goditja e këtij aktiviteti të krimit të organizuar të drogës, por dhe produkti i krijuar nga ky aktivitet i paligjshëm”, tha Kreu i SPAK, Klodjan Braho gjatë konferencës për shtyp në Bari të martën.

Operacioni i përbashkët mes autoriteteve shqiptare dhe italiane u shtri në disa shtete dhe çoi në ekzekutimin e masave të sigurisë ndaj personave të dyshuar si pjesë e rrjetit kriminal.

“SPAK ka lëshuar 10 masa sigurimi personal, ndërsa 5 të tjera janë lëshuar nga autoritetet gjyqësore italiane. Këto masa janë vendosur ndaj 11 shtetasve shqiptarë, 4 italianë, përfshirë 4 gra, të vendosura nën masën e arrestit në shtëpi dhe detyrim paraqitje”, shkroi SPAK në njoftimin për shtyp.

Masat u ekzekutuan në bazë të një urdhri arresti ndërkombëtar në Tiranë, Fier, Vlorë, në Barletta, në burgun e Romës dhe Agnani, si dhe në Madrid.

Hetimet që bashkuan autoritetet shqiptare dhe italiane u përqendruan në zbardhjen e vrasjes së Francesco Diviesti-t, ngjarje e ndodhur më 25 prill 2025 në Canosa di Puglia, në jug të Italisë, e cila çoi në zbulimin e organizatës kriminale shqiptare të përfshirë në trafikun ndërkombëtar të drogës dhe pastrimin e parave nga Italia në Shqipëri.

Autoritetet italiane thanë se provat e mbledhura deri tani mbështesin dyshimet ndaj tre personave të përfshirë në vrasjen e Francesco Diviesti: një shtetasi shqiptar, i dyshuar si autor i krimit, dhe dy italianëve nga Barleta, një burrë dhe një grua, të cilët akuzohen se ndihmuan në fshehjen e gjurmëve dhe nuk e raportuan ngjarjen tek autoritetet.

Sipas hetimeve, Francesco Diviesti, një 26-vjeçar italian nga Barletta që sipas mediave italiane punonte si berber në biznesin e familjes së tij, u përfshi në një konflikt në një bar mbrëmjen e 25 prillit dhe më pas u dërgua në një zonë të izoluar në Canosa di Puglia, ku u vra me armë zjarri dhe trupi i tij u dogj për të fshehur gjurmët e krimit. Për shkak të mënyrës së ekzekutimit, çështja u mor në hetim nga autoritetet antimafia të Barit, të cilat nisën bashkëpunimin me autoritetet shqiptare për dyshimet mbi përfshirjen e të akuzuarve.

Më 25 qershor, shtetasi shqiptar i dyshuar për përfshirje në krim, i cili ishte larguar dy ditë pas ekzekutimit të 26-vjeçarit, u arrestua në qytetin Roshe të Hungarisë, jo për vrasje, por për posedim të 24 kilogramëve kokainë të pastër, në kuadër të procedimit të Prokurorisë së Tranit. Drejtoria Antimafia e Barit i kishte dërguar provat kësaj prokurorie për të bërë të mundur arrestimin e tij si i dyshuar për krimin. Në të njëjtën kohë, tek familjarë të tij u sekuestruan mbi 412 mijë euro cash, si dhe u dokumentua përfshirja e tre shtetasve italianë në këtë çështje penale në hetim.

Personat nën hetim akuzohen për një sërë veprash penale, mes tyre vrasje me paramendim me metoda mafioze, tentativë zhvatjeje, armëmbajtje pa leje, favorizim të autorëve të krimit, shkelje të masave parandaluese dhe pastrim të produkteve të veprës penale nga Italia në Shqipëri.

Lidhur me personat nën hetim, Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO) ka urdhëruar sekuestrimin e 4 shoqërive tregtare, 8 automjeteve, 10 llogarive bankare dhe mbi 680 mijë euro cash, të sekuestruara nga Policia e Shtetit në Pikën Kufitare të Muriqanit në nëntor të vitit 2024, pas informacioneve të marra nga autoritetet antimafia në Bari.

Operacioni i bërë publik paraditen e 26 qershorit është pjesë e një bashkëpunimi disa-vjeçar mes SPAK dhe Drejtorisë Distriktuale Antimafia të Barit (DDA) kundër trafikut ndërkombëtar të kokainës dhe heroinës, të menaxhuar nga organizata kriminale shqiptare. Hetimet lidhen edhe me operacionet e mëparshme të koduara “Shefi”, “Kulmi”, “Shpirti” dhe “Ura”.

Nga viti 2018 deri në vitin 2025, këto operacione kanë çuar në 170 masa sigurimi, sekuestrimin e pasurive me vlerë miliona euro dhe kapjen e më shumë se 7 tonëve drogë, përfshirë kokainë, heroinë dhe kanabis. Sipas SPAK, në disa prej këtyre çështjeve janë dhënë dënime deri në 20 vite burg.

The post Operacion i SPAK dhe antimafias italiane në tre shtete first appeared on Amfora.

Sipas të dhënave të publikuara në databazën e monumenteve të kulturës për Qarkun Tiranë, Tyrbja e Nuses është shpallur Monument Kulture i Kategorisë së Parë më 8 janar 1977. Monumenti ndodhet në fshatin Mullet, pranë Kishës së Maxharës, dhe mendohet t’i përkasë shekullit XVII, duke ruajtur tiparet e arkitekturës funerare të periudhës osmane.

Godina e Tyrbes së Nuses paraqet një kompozim të thjeshtë arkitekturor, tipik për ndërtimet funerare të përdorura gjatë periudhës osmane. Mbi një bazament të ngritur lehtë nga terreni ngrihen katër kolona që lidhen përmes harqeve të ndërtuara me tulla të kuqe, ndërsa mbi to qëndron një kupolë e vogël e mbuluar me tjegulla tradicionale. Në pjesët e jashtme dallohen detaje dekorative me motive gjeometrike dhe përdorimi i alternuar i gurit, tullës dhe llaçit gëlqeror, elemente që i japin monumentit tiparet karakteristike të arkitekturës osmane rurale në Shqipërinë e Mesme.

Sipas informacionit të vendosur në tabelën informuese pranë monumentit, Tyrbja e Nuses lidhet me dy variante të së njëjtës legjendë tragjike. Në versionin e parë thuhet se një nuse e re mbeti e vrarë nga një plumb qorr teksa po kalonte me dasmorët në hyrje të fshatit, ku dy palë kundërshtare po shkëmbenin të shtëna armësh. Ndërsa në variantin tjetër përmendet përplasja mes dy karvanëve të dasmorëve në një rrugë të ngushtë, konflikt që përfundoi me vrasjen e dy nuseve, në kujtim të të cilave u ngrit më vonë monumenti.

Përtej legjendës që e shoqëron prej shekujsh, Tyrbja e Nuses vlerësohet si pjesë e rëndësishme e historisë dhe identitetit kulturor të zonës së Tiranës. Monumenti është i përfshirë në databazat e institucioneve të kulturës, në guida turistike dhe në materiale promovuese, duke u konsideruar një nga atraksionet historike dhe kulturore që mund të vizitohen në zonën e Mulletit dhe Petrelës.

The post Tyrbja e Nuses, monumenti i heshtur i një legjende  first appeared on Amfora.

“Gjatë një kontrolli të ushtruar në vijën e dytë u konstatuan dhe u ndaluan një sasi objektesh të dyshuara si pjesë e trashëgimisë kulturore, mes tyre sende dhe monedha antike”, shkroi Dogana e Durrësit në një njoftim të publikuar në faqen e saj zyrtare në rrjetet sociale.

Në fotot që shoqërojnë njoftimin vihen re dhjetëra monedha, objekte metalike dekorative dhe disa sende që ngjajnë me enë apo objekte përdorimi. Mes tyre dallohen edhe objekte me reliev dhe punime të detajuara, të cilat do t’i nënshtrohen verifikimeve nga autoritetet kompetente.

E pyetur nga Media Amfora, Policia e Durrësit tha se rasti nuk lidhet me strukturat vendore të policisë, por me Policinë Kufitare që operon në Portin e Durrësit.

Autoritetet nuk kanë bërë të ditura më shumë detaje mbi mënyrën e zbulimit apo destinacionin e objekteve.

Media Amfora ka raportuar më herët mbi problematikat që lidhen me identifikimin dhe verifikimin e objekteve të dyshuara si pjesë e trashëgimisë kulturore, mes mungesës së ekspertëve të profilizuar dhe rasteve kur hetimet për trafik të veprave të artit nuk janë provuar nga ekspertizat.

The post Sekuestrohen në Portin e Durrësit objekte të dyshuara të trashëgimisë kulturore first appeared on Amfora.