Eposi i Romanit të Florimontit u shkruajt në epokën e poemave epike dhe romaneve kalorësiake. Shkrimtari francez, Aimon de Varenes, shkroi në vitin 1188 njё nga veprat mё tё njohura dhe tё lexuara tё Periudhёs sё Mesjetёs, titulluar “Romani i Florimontit”.

Poema rrëfen jetёn dhe bёmat e Florimontit, djalit tё Edorias dhe Matakas, sundimtarit tё Dyrrahut nё shekullin e 4-ët Para Erës Sonë. Ajo spikat vlerat kalorёsiake tё kohёs pёrmes princit dyrrahas, i cili pёr nder dhe liri nuk ngurron tё luftojё kundёr gjigantёve, dragonjve dhe pёrbindshave.

Romani i shkruar nё vargje tregon edhe se si Florimonti u martua me Ramadonaplen, nga e cila lindi Filipi i Madh i Maqedonisё, babai i Aleksandrit tё Madh. Shkrimtari Enton Bido rrëfen përmes videos “Kultura në 1 minutë”, për bëmat dhe rezultatet e Florimontit në mbrojtje të populllit të Dyrrahut dhe Arbërisë.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: 1. Jacques, Edwin: “Shqiptarёt”. Tiranё, 2000;
2. Ulqini, Hasan: “Legjenda e shën Hilarionit, Gjergj Elez Alisë, Florimontit dhe Sarisalltikut”.

The post Romani mesjetar i Florimontit first appeared on Amfora.

“Kultura në 1 minutë” / Episodi 10

Mesjeta e Hershme nuk ishte një periudhë e mirë për asnjë qytet europian, përfshirë edhe Durrësin. Ato ishin përballur me pasojat shkatërrimtare të dyndjeve të disa popujve në Ballkan.

Durrësi ishte kthyer në një qytet të thjeshtë, por gjithçka ndryshoi pasi longobardët pushtuan Ravenën dhe bizantinët u detyruan të spostonin flotën detare në Durrës dhe vunë në krye, Leo Ravduhun.

Ai ishte një fisnik vendas dhe e drejtoi qytetin për të paktën 20 vjet, midis shekujve 9 dhe 10, që shënuan dy dekadat më të lavdishme të qytetit në Mesjetën e Hershme.

Për të mësuar më shumë për të dhe monumentet që rindërtoi apo ndërtoi në qytet, ndiqni videon ku studiuesi i historisë së Durrësit, Dorian Hatibi, sjell detaje dhe fakte pak të njohura.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: 1. Porfyrogjeneti, Konstandin: Burime tregimtare bizantine pёr historinё e Shqipёrisё shek. X-XV. Tiranё. 1975;
2. Stephenson, Paul: Byzantium’s Balkan Frontier A Political Study of the Northern Balkans, 900- 1204. Cambridge, 2004;
3. Ferluga, Jadran: Drač i dračka oblast pred kraj X i početkom XI veka;
4.  Karaiskaj, Gjerak: Kalaja e Durrёsit nё Mesjetё. Monumentet, faqe 13. Tiranё. 1977;
5.  Fine John V.A.: The early medieval Balkans. University of Michigan, 1991.

The post Strategu që ringriti Durrësin në errësirën mesjetare first appeared on Amfora.

“Kultura në 1 minutë” / Episodi 9

Imazhin e Mbretëreshës Teuta e keni parë shpesh të lidhur me qytetin e Durrësit, por historia dëshmon se ajo nuk mundi të kishte një lidhje reale me qytetin, për sa kohë nuk mundi ta zotëronte atë.

Ajo ishte gruaja e dytë e mbretit Agron dhe nisi sundimin pas vdekjes së tij, rreth vitit 230 p.e.s. Mbretërimi i shkurtër i Teutës për 3 vite u shënjua nga një luftë e ashpër me Romën,  që njihet si Lufta e Parë Iliro-Romake. Njëri nga shkaqet kryesore për nisjen e kësaj lufte ishte edhe dëshira e Teutës për të sunduar Epidamnin (Durrësin).

Por Mbretëresha Teuta mbeti vetëm një legjendë për lidhjen e saj me Durrësin dhe nuk mundi ta sundonte atë në asnjë moment. Ushtria e saj e sulmoi 2 herë qytetin, por u mund duke mos arritur ta kontrollonte dot.

Arkeologu Jani Koçillari rrëfen për historinë e vërtetë të Teutës në raport me Durrësin, duke i ndarë faktet nga legjenda.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: 1. Polybius: “The Histories”. Fq. 2.11-12. Përkthyer nga William Roger Paton (1857-1921);

2. Appian: “Illyrian Affairs”. 2.7. Përkthyer nga Horace White (1916).

The post Zotërimi i Durrësit nga Mbretëresha Teuta, vetëm një legjendë first appeared on Amfora.

“Kultura në 1 minutë” / Episodi 8

Gjatë gërmimeve të realizuara në muajt shtator-tetor 2021 nga arkeologët u arrit të zbulohet një rit varrimi shumë i veçantë dhe që haset për herë të parë në territorin e Durrësit. Ai mendohet se është i pari i këtij lloji edhe në territorin e Shqipërisë.

Refrigeriumi ishte një vakt përkujtimor i konsumuar mbi (ose brenda) një varri. Ai bëhej në mënyrë ciklike ditën e vdekjes, ditën e nëntë pas vdekjes dhe më pas në çdo përvjetor.

Gjatë realizimit të tij derdhej ujë, verë, qumësht ose mjalt mbi varrin e të vdekurit, me qëllim ngushëllimin apo “freskimin” (nga këtu vjen fjala latine ‘Refrigerium’) e shpirtit të tij, i cili siç besohej asokohe qëndronte gjithnjë afër trupit.

Brikena Shkodra-Rrugia është arkeologia që drejtoi kërkimin shkencor që u zbatua nga Instituti i Arkeologjisë dhe ajo rrëfen në videon “Kultura në 1 minutë” mbi zbulimin që u has në një varrezë me 12 varre, që i përkasin 3 periudhave të ndryshme kronologjike, që mendohet se nisin nga fundi  i shekullit 6 të Erës Sonë.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: 1. M.Triacca: “Nuovo dizionario di liturgia. A cura di Domenico Sartore e Achille”. Fq. 1530. Milano 1995;

2. Van der Leeuw, G: “Refrigerium. Mnemosyne”. Fq. 3(2), 125–148. 1936.

The post “Refrigerium”, zbulohet për herë të parë riti i veçantë i varrimit first appeared on Amfora.

Durrësi “për pak” u shpall kryeqyteti i Perandorisë Bizantine. Disa shkrime mesjetare të cilat datojnë mes shekullit të 14-të dhe 16-të raportojnë për dëshirën e perandorit Kostandini i Madh, që kryeqytetin e Perandorisë Romake ta transferonte nga Roma në Dyrrah.

Sipas disa pelegrinëve të periudhës së mesjetës Kostandini e dërgoi përpara dëshirën e tij dhe nisi të bënte në Durrës edhe disa investime të mëdha, si ndërtimi i një muri dhe i disa monumenteve.

Por projekti dështoi. Së pari për shkak se kryeqyteti i ri duhej të ishte më pranë zotërimeve aziatike dhe së dyti, për shkak të përbërjes gjeologjike të tokës së Durrësit, e cila nuk lejonte zhvillimin e bujqësisë.

Perandori Kostandini i Madh vendosi që ta ndërtoj kryeqytetin e ri mbi njё qytet ekzistues, ngritur aty nga grekёt, diku nga mesi i shekullit tё 7-tё p.e.s. dhe qё njihej asokohe si Bizantion, por ai i vendosi emrin e tij, pra Kostandinopojë.

Jo rastësisht Durrësi u quajt nga kronistët osman një “Kostandinopojë e dytë” e Ballkanit dhe sot muret rrethuese të qytetit ngjajnë si dy pika uji me ato të Kostandinopojës.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri

Informacioni historik: Dorian Hatibi

Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: Noel Malcolm: Rebels, belivers, survivors – Studies in the history of the albanians. Oxford University Press. 2020.

The post Nova Roma first appeared on Amfora.

Në serinë e kaluar trajtuam nisjen e përballjes epike midis Çezarit dhe Pompeut, në vitin 48 të Erës Sonë.

Senati i Romës i kërkoi Çezarit tё kthehej nё kryeqytet pa legjionet e tij dhe tё linte komandёn e ushtrisё, por ai nuk ju bind dhe u përball me Pompeun, që udhëhoqi një fushatё ndёshkimore kundёr tij.

Për 7 muaj rresht në prapatokën e Durrësit u zhvilluan një seri konfrontimesh pёrmes betejave të ashpra midis kampeve ushtarake të dy gjeneralëve romak.

Fati i luftёs do tё pёrcaktohej nga tradhtia. Dy vёllezёr me origjinё gjermane e tradhёtuan Çezarin dhe njoftuan për pikat e dobёta tё frontit të tij.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye dhe mësoni për fitoren e Çezarit pas humbjes që pësoi në Durrës.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti
Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Harta ilustruese: Mikel Nushi – Pjesë e librit “Historia e Durrësit”, D. Hatibi. 2021.

Referenca: Julius Caesar: De bello civili.

George Veith: Fushata e Durrёsit ndёrmjet Çezarit dhe Pompeit. Tiranё, 2006.

The post Çezari dhe Pompeu, përballja që ndryshoi botën antike – Pj. 2 first appeared on Amfora.

Çezarin dhe Pompeun e ndau historia, por i bashkuan emrat e rrugëve moderne të Durrësit!

Në vitin 48 para Erës Sonë, nga Janari në muajin Korrik sytë e Perandorisë Romake ishin në Durrës, aty ku po përballeshin gjeneralët e saj legjendar, të cilët kishin më shumë fuqi se institucionet e Republikёs.

Senati i kërkoi Çezarit tё kthehej nё kryeqytet pa legjionet e tij dhe tё linte komandёn e ushtrisё, por mos bindja e Çezarit për të dorëzuar pushtetin e tij ndaj senatit, pati një çmim të lartë.

Në serinë e radhës të videove “Kultura në 1 Minutë” ndiqni pjesën e dytë për të mësuar për fatin e betejës që u zhvendos në Durrës midis Çezarit dhe Pompeut.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti
Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca:
1. Julius Caesar: De bello civili.
2. George Veith: Fushata e Durrёsit ndёrmjet Çezarit dhe Pompeit. Tiranё, 2006. 

The post Çezari dhe Pompeu, përballja që ndryshoi botën antike – Pj. 1 first appeared on Amfora.

“Kultura në 1 minutë” / Episodi 4

Në Durrësin antik janë spikatur personalitetet të shquara, si filozof, historian apo mjek. Aretesi i Dyrrahut ishte një historian, astronom dhe filozof që duhej tё gёzonte njё reputacion shumё pozitiv ndёr inteletualёt e kohёs, pёrderisa citohet nё mesin e figurave tё tilla, si Aristarku i Samos, Aristoteli dhe Herakliti.

Ne mësojmë për të në shekullin e tretë të Erës Sonë, kur njё autor latin me emrin Censorinus shkruan njё vepёr tё titulluar “De Die Natali”. Bёhet fjalё ndoshta pёr njё personazh qё ka jetuar pasi Roma nisi sundimin mbi qytetin e Dyrrahut.

Aretesi kishte arritur nё pёrfundimin se bota kalon nёpёr cikle tё rregullta “ndriçimi” dhe “degradimi” apo shkatёrrimi (“cataclysmos”) çdo 5552 vjet. Viti mё i Madh, siç e quante Aristoteli, sipas Aretesit niste kur dielli, hёna dhe tё gjithё planetet pёrfundonin kursin e tyre dhe riktheheshin nё pikёn e origjinёs.

Për më shumë ndiqni videon e publikuar në krye.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri

Informacioni historik: Dorian Hatibi

Video-produksioni: Arlind Veshti

Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: Censorinus, “De Die Natali”, Viti 238 i Erës Sonë

The post Aretesi i Dyrrahut, filozofi i cituar përkrah Aristotelit dhe Heraklitit first appeared on Amfora.

20 shekuj më parë, në Durrësin antik shpёrtheu lufta civile midis aristokracisё dhe qytetarёve, qё ndiheshin tё shtypur nga elita e oligarkёve. Banorët arritën t’i dёbonin oligarkёt, tё cilёt gjetёn strehim pranё fisit ilir tё taulantёve.

Konflikti u zgjerua më tej kur të dyja palët thirrën në ndihmë fuqitë e kohës, Korinthin nga njëra anë dhe Korkyrën, Korfuzin e sotëm.  Mësoni më shumë për fatin e luftës civile në Durrësin antik midis qytetarëve dhe oligarkëve, duke ndjekur serinë e radhës së videove “Kultura në 1 minutë”, publikuar në krye.

_________

Producent dhe narrator: Geri Emiri
Informacioni historik: Dorian Hatibi
Video-produksioni: Arlind Veshti
Kjo seri videosh informuese po zhvillohet me mbështetjen e projektit “Media for All”, financuar nga Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Mendimet dhe opinionet e shprehura në video i përkasin autorëve dhe nuk përkojnë domosdoshmërisht me qëndrimet e donatorit”.

Foto në krye: Pjesë nga video e publikuar.

Referenca: Tukiditi: Historia e luftёs sё Peloponezit. Faqet: 1, 24-29.

The post Durrësi, qyteti që përzuri oligarkët me luftë first appeared on Amfora.

Gazetarët kanë gjithmonë nevojë për raportimin tuaj!

Ju tashmë ju mund t’i adresoni informacionet që keni përmes një platforme të sigurt!

Platforma ECR, e njohur si Raportimi i Qytetarëve të Angazhuar, përbën një formular të thjeshtë që ju mund ta plotësoni në faqen e Medias Amfora dhe mund të përcillni informacionet që keni për tema të caktuara.

Përgjigjet tuaja do të lexohen vetëm nga gazetarët tanë dhe ju mund të zgjidhni të qëndroni anonim dhe të dhënat tuaja personale nuk do të publikohen nëse nuk merret më parë miratimi juaj.

Për më shumë ndiqni videon informuese më lart, mbi plotësimin e pyetësorëve sa herë që në publikojmë një thirrje për një temë të caktuar.

Njihuni me thirrjet dhe publikimet tona duke klikuar KËTU.

The post Platforma ECR, angazhohu si qytetar duke raportuar për arkeologjinë dhe trashëgiminë kulturore first appeared on Amfora.